Chịu trách nhiệm nội dung:

                                         1. Đỗ Hoàng Yến - Vụ trưởng Vụ Bổ trợ tư pháp,       Bộ Tư pháp

                                           2. Nguyễn Văn Bốn – Phó Vụ trưởng Vụ Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PHẦN 1

GIỚI THIỆU CHUNG VỀ LUẬT SƯ VÀ HÀNH NGHỀ LUẬT SƯ

I. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CHUNG

1. Luật sư và luật gia

Hai thuật ngữ “luật gia” và “luật sư” hiện nay ở Việt Nam vẫn còn được hiểu khác nhau và còn có sự nhầm lẫn. Nguyên nhân của hiện tượng này một mặt là do hệ thống luật pháp nói chung và các nghề nghiệp về tư pháp ở Việt Nam nói riêng chưa phát triển; mặt khác có hiện tượng này cũng một phần do việc dịch các thuật ngữ có liên quan trong ngôn ngữ nước ngoài chưa chuẩn xác, chưa thống nhất.

Theo cách giải thích của nhiều từ điển và qua tìm hiểu thực tiễn của một số nước, chúng tôi thấy có thể hiểu như sau:

- Jurist = luật gia, là người có kiến thức về pháp luật, chuyên gia luật. Có thể hiểu đó là tất cả những người tốt nghiệp đại học luật (cử nhân luật trở lên); hoặc vận dụng ở ta có thể bao gồm cả những người tuy không có bằng cử nhân luật, nhưng có kiến thức về pháp luật và đang hoạt động trên các lĩnh vực pháp luật, tư pháp, trong đó có cả các luật sư. Hội viên Hội luật gia Việt Nam được hiểu theo nghĩa này.

- Lawyer = luật sư, là luật gia được đào tạo thêm về kỹ năng hành nghề, được gia nhập Đoàn luật sư, qua đó được công nhận là luật sư để hành nghề chuyên nghiệp trong lĩnh vực tranh tụng và tư vấn pháp luật hoặc một trong hai lĩnh vực này.

Tương đương với 2 thuật ngữ tiếng Anh “jurist” và “lawyer” là 2 thuật ngữ trong tiếng Pháp: juriste (luật gia) và avocat (luật sư, trạng sư).

Ở Việt Nam luật sư được hiểu theo quy định của Luật Luật sư là người có đủ tiêu chuẩn, điều kiện hành nghề theo quy định của Luật này, thực hiện dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức (Điều 2). Điều kiện hành nghề luật sư là được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư và gia nhập một Đoàn luật sư.

Như vậy, ở nước ta luật sư có thể là thành viên Hội luật gia, nhưng luật gia thì chưa hẳn đã phải là luật sư. Sự khác biệt đó còn thể hiện ở các điểm sau đây:

- Một trong những tiêu chuẩn quan trọng, không thể thiếu đối với luật sư là phải được đào tạo nghề sau khi đã tốt nghiệp đại học luật.

- Chức năng của luật sư là cung cấp dịch vụ pháp lý cho cá nhân, tổ chức, bao gồm việc tham gia tố tụng để bào chữa hoặc biện hộ cho bị can, bị cáo, đương sự; tư vấn pháp luật cho cá nhân, tổ chức và làm các dịch vụ pháp lý khác.

- Sứ mệnh xã hội của luật sư là góp phần bảo vệ công lý, công bằng xã hội và pháp chế xã hội chủ nghĩa.

 - Luật sư độc lập, tự chịu trách nhiệm trong hành nghề, trong đó có trách nhiệm bồi thường thiệt hại vật chất mà luật sư gây ra cho khách hàng; trách nhiệm vật chất của luật sư là trách nhiệm vô hạn.

- Ngoài việc phải tôn trọng và tuân thủ pháp luật, luật sư còn phải tuân theo các quy tắc hành nghề, trong đó có các quy tắc đạo đức nghề nghiệp do tổ chức hiệp hội luật sư ban hành.

- Nguồn thu nhập của luật sư là tiền thù lao do khách hàng trả.

2. Nghề luật sư, hành nghề luật sư

Ở Việt Nam lâu nay vẫn sử dụng các cụm từ “nghề luật sư”, “hành nghề luật sư”. Thực ra như vậy không hoàn toàn chính xác về mặt ngôn ngữ. Bởi vì “luật sư” là một danh từ chỉ người, chứ không phải dùng để chỉ một nghề. Vì vậy trong tiếng Anh người ta dùng Lawyer (luật sư) và practice law (hành nghề luật). Tuy nhiên, theo chúng tôi việc sử dụng các cụm từ “nghề luật sư” và “hành nghề luật sư” là phù hợp với thực tiễn của ta, có thể chấp nhận được, vì:

- Nếu dùng cụm từ “nghề luật” thì e rằng theo cách biểu hiện của ngôn ngữ Việt Nam sẽ quá rộng, không phải chỉ là việc bào chữa, biện hộ trước Tòa án và làm tư vấn pháp luật (cung cấp dịch vụ pháp lý) của luật sư.

- Theo thói quen sử dụng ngôn ngữ Việt Nam trong văn nói cũng như trong văn viết thì thuật ngữ “nghề luật sư” có thể được chấp nhận, cũng giống như nói “kiến trúc sư” và nghề “kiến trúc sư”, “thày thuốc” và “nghề thày thuốc” v.v...

- Vậy “hành nghề luật sư” là gì? Đó là việc luật sư tham gia hoạt động tố tụng, thực hiện tư vấn pháp luật, các dịch vụ pháp lý khác theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của họ theo quy định của pháp luật.

- Hành nghề luật sư có những tính chất đặc thù như:

+ Phải chuyên nghiệp, có trình độ chuyên môn sâu về kiến thức pháp lý và kỹ năng hành nghề;

+ Hành nghề chủ yếu bằng trình độ và kinh nghiệm chuyên môn, chứ không phải là vốn vật chất;

+ Đối tượng phục vụ là khách hàng. Luật sư cung cấp “dịch vụ pháp lý” cho khách hàng và nhận thù lao từ khách hàng. Nghề luật sư là một loại “dịch vụ tư”.

Theo thông lệ của các nước trên thế giới, cũng như theo quy định của pháp luật Việt Nam thì nội dung của nghề luật sư bao gồm (Điều 22 Luật Luật sư):

1. Tham gia tố tụng với tư cách là người bào chữa cho người bị tạm giữ, bị can, bị cáo hoặc là người bảo vệ quyền lợi của người bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án hình sự.

2. Tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện hoặc là người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nguyên đơn, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong các vụ án về tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động, hành chính, việc về yêu cầu dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động và các vụ, việc khác theo quy định của pháp luật.

3. Thực hiện tư vấn pháp luật.

4. Đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng để thực hiện các công việc có liên quan đến pháp luật.

5. Thực hiện dịch vụ pháp lý khác theo quy định của Luật này.

Các luật sư được hành nghề tự do, tự do lựa chọn hình thức hành nghề là hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư được thực hiện bằng việc thành lập hoặc tham gia thành lập tổ chức hành nghề luật sư; làm việc theo hợp đồng cho tổ chức hành nghề luật sư hoặc hành nghề với tư cách cá nhân. Các luật sư hành nghề theo quy định của pháp luật.

II. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN NGHỀ LUẬT SƯ TẠI VIỆT NAM

Ở Việt Nam, hoạt động luật sư đã có từ trước Cách mạng tháng 8/1945. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, bộ máy tư pháp được tổ chức lại. Chỉ hơn một tháng sau khi Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 46/SL ngày 10-10-1945 về tổ chức đoàn thể luật sư. Sắc lệnh này đã quy định việc duy trì tổ chức luật sư trong đó đã có sự vận dụng linh hoạt các quy định pháp luật của chế độ cũ về luật sư nhưng không trái với nguyên tắc độc lập và chính thể dân chủ cộng hoà. Hiến pháp nước Việt Nam dân chủ cộng hoà năm 1946 khẳng định quyền tự bào chữa hoặc mượn luật sư bào chữa là một trong những quyền quan trọng của bị cáo.

Tuy nhiên, không lâu sau ngày giành được độc lập, toàn Đảng, toàn dân ta đã phải tập trung sức người, sức của cho cuộc kháng chiến cứu nước. Trong điều kiện đó, tổ chức luật sư không thể tiếp tục duy trì. Hưởng ứng lời kêu gọi toàn dân kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều luật gia, luật sư đã ra mặt trận, lên chiến khu hoặc tham gia vào hoạt động tư pháp tại các vùng do chính quyền ta kiểm soát. Nhiều luật sư đã giữ cương vị quan trọng trong Chính quyền, trong các cơ quan tư pháp, Toà án như luật sư Phan Anh, luật sư Phan Văn Trường, luật sư Phạm Văn Bạch, luật sư Vũ Trọng Khánh, luật sư Vũ Đình Hoè, luật sư Trần Công Tường, luật sư Nguyễn Văn Hưởng, luật sư Nguyễn Thành Vĩnh và nhiều luật sư khác. Đặc biệt, luật sư Thái Văn Lung đã anh dũng hy sinh trên chiến trường.

Mặc dù trong điều kiện khó khăn của cuộc kháng chiến, nhưng Đảng và Nhà nước ta vẫn luôn quan tâm đến việc bảo đảm quyền bào chữa trước Toà án của bị cáo, một trong những quyền cơ bản của công dân đã được ghi trong Hiến pháp. Sắc lệnh số 69/SL ngày 18/6/1949 quy định nguyên cáo, bị cáo có thể nhờ một công dân không phải là luật sư bênh vực cho mình. Để cụ thể hóa Sắc lệnh này Bộ Tư pháp đã ban hành Nghị định số 01/NĐ - VY ngày 12-01-1950 quy định về bào chữa viên. Chế định bào chữa viên được hình thành là một chế định phù hợp với điều kiện của nước ta khi đó, thể hiện sự coi trọng, quan tâm của Đảng và Nhà nước ta đến việc thực thi quyền bào chữa và việc xây dựng một nền tư pháp công bằng, dân chủ của chế độ mới. Thực hiện quy định của pháp luật về bào chữa viên, trong suốt thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp và xây dựng miền Bắc xã hội chủ nghĩa, đội ngũ bào chữa viên đã được hình thành và ngày càng phát triển. Bên cạnh các luật sư đã tham gia kháng chiến, còn có nhiều luật sư, luật gia đã làm việc trong bộ máy chế độ cũ cũng hăng hái gia nhập đội ngũ bào chữa viên của chế độ mới.

Lúc này, Cách mạng nước ta có hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ miền Bắc XHCN và đấu tranh giải phóng miền Nam tiến tới thống nhất đất nước. Ở miền Nam, cùng với các tầng lớp nhân dân, các luật sư đã hăng hái tham gia kháng chiến. Nhiều luật sư đã có những đóng góp to lớn cho sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, điển hình là luật sư - Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ, luật sư Trịnh Đình Thảo, luật sư Ngô Bá Thành...

Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ CNXH ở miền Bắc, Hiến pháp năm 1959 ra đời tiếp tục khẳng định quan điểm của Đảng, Nhà nước ta về quyền bào chữa và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Sau khi thống nhất đất nước Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1980 ngoài việc khẳng định bảo đảm quyền bào chữa của bị cáo, còn quy định việc thành lập tổ chức luật sư để giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Thực hiện quy định của Hiến pháp, ngày 31/10/1983 Bộ Tư pháp ban hành Thông tư số 691/QLTPK về công tác bào chữa, trong đó quy định cụ thể tiêu chuẩn, điều kiện làm bào chữa viên, quy định ở mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thành lập một Đoàn bào chữa viên để tập hợp các luật sư đã được công nhận trước đây và các bào chữa viên,  đến cuối năm 1987 trên cả nước đã có 30 Đoàn bào chữa viên với gần 400 thành viên.

Trong thời kỳ này có một sư kiện trọng đại là Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ VI năm 1986 đã mở đầu một thời kỳ lịch sử mới xây dựng đất nước, thời kỳ đổi mới. Đường lối đổi mới do Đại hội vạch ra đã tác động sâu rộng đến mọi mặt hoạt động trong xã hội, trong đó có hoạt động tư pháp. Các đạo luật về tố tụng được ban hành theo hướng mở rộng dân chủ trong tố tụng, trong đó có việc tăng cường bảo đảm quyền bào chữa, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trước Toà án và các cơ quan tiến hành tố tụng khác.

 Trong hoàn cảnh đó, Pháp lệnh tổ chức luật sư được ban hành ngày 18/12/1987. Đây là văn bản pháp luật có ý nghĩa lịch sử trong việc khôi phục nghề luật sư và mở đầu cho quá trình phát triển nghề luật sư ở nước ta trong thời kỳ đổi mới. Pháp lệnh tổ chức luật sư quy định tiêu chuẩn để được công nhận là luật sư, chức năng, nhiệm vụ và lĩnh vực giúp đỡ pháp lý của luật sư. Pháp lệnh cũng qui định về việc tổ chức các đoàn luật sư ở các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Chỉ sau gần 10 năm, ở hầu hết ở các tỉnh, thành phố đã thành lập được đoàn luật sư, với đội ngũ luật sư lên tới hàng nghìn người. Hoạt động nghề nghiệp luật sư cũng đã có bước phát triển đáng kể. Ngoài việc tham gia tố tụng, các luật sư đã từng bước mở rộng hoạt động nghề nghiệp sang lĩnh vực tư vấn pháp luật và thực hiện các dịch vụ pháp lý khác.

Công cuộc đổi mới của đất nước đã thu được những thành tựu to lớn. Cùng với những chủ trương đổi mới nhằm phát triển kinh tế, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra những chủ trương, biện pháp cải cách mạnh mẽ về tổ chức, hoạt động của các hệ thống chính trị, trong đó có việc đổi mới tổ chức hoạt động lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền và thúc đẩy quá trình hội nhập của đất nước.

Trước tình hình đó, để đáp ứng yêu cầu mới, Pháp lệnh luật sư năm 2001 đã được ban hành. Nội dung của Pháp lệnh thể hiện quan điểm cải cách mạnh mẽ tổ chức và hoạt động luật sư ở nước ta theo hướng chính quy hoá, chuyên nghiệp hoá đội ngũ luật sư, nghề luật sư, tăng cường vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, tạo cơ sở pháp lý cho quá trình hội nhập quốc tế của nghề luật sư ở Việt Nam. Với nội dung tiến bộ, phù hợp với yêu cầu khách quan, Pháp lệnh luật sư năm 2001 đã nhanh chóng đi vào cuộc sống. Chỉ sau 5 năm thi hành Pháp lệnh, đội ngũ luật sư đã tăng đáng kể cả về số lượng và chất lượng. Đặc biệt, đã thành lập trên 1.000 tổ chức hành nghề là các văn phòng luật sư, các công ty luật hợp danh. Trong tham gia tố tụng, nhiều luật sư đã dần khẳng định trình độ chuyên môn, bản lĩnh nghề nghiệp khi tham gia tranh tụng tại các phiên tòa. Hoạt động tư vấn pháp luật của luật sư cũng đã có bước phát triển đáng kể, đặc biệt là tư vấn cho khách hàng trong các lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, thương mại ngày càng nhiều và ngày càng nâng cao về chất lượng dịch vụ. Đã bước đầu hình thành đội ngũ luật sư giỏi trong tham gia tố tụng và trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ pháp lý cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Cùng với những bước tiến trong quá trình chuyên nghiệp hoá nghề luật sư, các luật sư Việt Nam cũng đã mở rộng quan hệ với các tổ chức luật sư nước ngoài và quốc tế như tổ chức các hội thảo, toạ đàm về nghề nghiệp; một số Đoàn luật sư đã tham gia các tổ chức luật sư quốc tế với tư cách là thành viên bình đẳng. Có thể nói Pháp lệnh luật sư năm 2001 đã tạo một bộ mặt mới với triển vọng phát triển mạnh mẽ nghề luật sư ở nước ta.

Trong những năm đầu của thế kỷ XXI, cùng với bước phát triển và những yêu cầu mới của xu thế toàn cầu hoá, công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế của nước ta đã có những bước phát triển vượt bậc với những sự kiện quan trọng mang tính chất đột phá. Việc Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại quốc tế (WTO) đã tạo ra vị thế và những cơ hội mới phát triển đất nước, đồng thời cũng đặt ra những thách thức mới to lớn cho Đảng, Nhà nước và nhân dân ta, trong đó có nhiệm vụ quan trọng là phải xây dựng và hoàn thiện hệ thống  pháp luật và các thiết chế cùng với cơ chế vận hành theo lộ trình phù hợp với các cam kết khi gia nhập WTO. Trong các năm 2005, 2006, 2007, Nhà nước ta đã ban thành một số lượng lớn các đạo luật mới hoặc thay thế các đạo luật không còn phù hợp, trong đó có Luật Luật sư được Quốc hội thông qua ngày 29/6/2006 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2007.

Luật Luật sư được ban hành đã góp phần nâng cao vị thế của luật sư, tạo cơ sở pháp lý đẩy nhanh quá trình xây dựng đội ngũ luật sư, nghề luật sư mang tính chuyên nghiệp, ngang tầm với luật sư và nghề luật sư ở các nước tiên tiến trên thế giới. Đặc biệt Luật Luật sư đã quy định hoàn chỉnh hệ thống các tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư từ Trung ương tới các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Trải qua hơn 60 năm xây dựng và trưởng thành, đội ngũ luật sư Việt Nam đã vượt qua khó khăn, thử thách, gắn bó với sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc. Chặng đường phát triển tiếp theo đã được mở ra nhiều cơ hội và thuận lợi, song cũng không ít khó khăn, thử thách đòi hỏi chúng ta phải phấn đấu vượt qua.

III. VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA LUẬT SƯ TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

1. Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền của bị can, bị cáo và các đương sự trước Toà

Trong lịch sử, vai trò của luật sư trong việc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo và các đương sự trước Toà không phải ở mọi lúc, mọi nơi được tôn trọng. Ở những nước mà mối quan hệ giữa con người với con người bị ảnh hưởng của tâm linh, thần cảm thì nghề luật sư chậm phát triển. Ví dụ như ở các nước Hồi giáo nghề luật sư ít phát triển thậm chí không có nghề luật sư.

Nghề luật sư được phát triển và giữ vai trò quan trọng trong các nước dân chủ, phát triển. Để bảo đảm công lý các bên khi tham gia tố tụng đều có sự giúp đỡ từ phía những nhà chuyên nghiệp là luật sư. Theo quan điểm của luật sư phương Tây thì luật sư khi tham gia bảo vệ quyền lợi cho khách hàng, cho cá nhân, phải đặt quyền lợi của cá nhân cao hơn hoặc bằng quyền lợi của cộng đồng xã hội.

Vai trò của luật sư có sự khác nhau trong các nền văn minh khác nhau. Ở Nhật Bản trước đây các quan hệ trong xã hội được điều chỉnh bằng tập quán, đề cao sự hoà thuận, tránh cưỡng ép. Các quy phạm với chế tài là sự hổ thẹn và trách cứ đủ để duy trì trật tự xã hội ở Nhật Bản. Tuy nhiên ở Nhật Bản vào cuối thế kỷ 19 và đặc biệt là sau đại chiến thế giới lần thứ II vai trò của pháp luật đã được thừa nhận trong xã hội Nhật Bản, nghề luật sư đã được hình thành và ngày càng phát triển.

Tuỳ theo quốc gia khác nhau mà pháp luật có vai trò quan trọng khác nhau. Ở Pháp trong một thời gian dài pháp luật chỉ đóng vai trò thứ yếu. Pháp luật chỉ tồn tại ở khía cạnh luật nội dung mà không có luật hình thức, luật nội dung không có bảo đảm của luật tố tụng, pháp luật tồn tại bên ngoài Toà án, bên ngoài các vụ kiện. Cái mà được gọi là pháp luật lại đối lập với tư pháp và không được mọi người quan tâm. Các nhà doanh nghiệp chỉ quan tâm đến khía cạnh thương mại của một hợp đồng mà không quan tâm đến khía cạnh pháp lý của nó. Pháp luật chưa được xã hội tôn trọng

Trên thế giới, nghề luật sư được tổ chức theo nhiều hình thức và rất đa dạng. Sự đa dạng này xuất phát từ đặc thù lịch sử, văn hóa, cách suy nghĩ cũng như hệ thống pháp luật của mỗi nước. Mặc dù có nhiều quan điểm khác nhau về nghề luật sư nhưng đều có chung một điểm cho rằng, luật sư là một nghề trong xã hội, là công cụ hữu hiệu góp phần đảm bảo công lý. Nghề luật sư rất chú ý đến vai trò cá nhân, uy tín nghề nghiệp của luật sư và tính chất của nghề tự do trong tổ chức hành nghề luật sư.

Tại Việt Nam, luật sư có nhiệm vụ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức và gốp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Trong cuộc sống hàng ngày công dân thường có nhiều mối quan hệ với nhau và với cơ quan, tổ chức. Những mối quan hệ này nhiều khi phát sinh những mâu thuẫn, động chạm đến quyền lợi của mỗi bên. Đặc biệt là những vấn đề phải giải quyết bằng con đường Tòa án mà ở đây những quyền cơ bản của công dân dễ bị đụng chạm nhất. Thường công dân bị hạn chế bởi trình độ văn hóa, sự hiểu biết pháp luật nên khó có thể bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình một cách đầy đủ và toàn diện. Tổ chức luật sư được thành lập để giúp cho công dân về mặt pháp lý. Luật sư là người am hiểu pháp luật có kinh nghiệm trong hoạt động pháp luật, là người giúp cho công dân về mặt pháp lý có hiệu quả nhất khi có những vụ việc xảy ra liên quan đến pháp luật, nhất là những vụ việc ở Tòa án.

Trong thời gian qua, hoạt động tham gia tố tụng của luật sư đã bảo đảm thực hiện tốt nguyên tắc tranh tụng tại phiên toà, góp phần quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của cải cách tư pháp. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, việc tham gia tố tụng của các luật sư không những bảo đảm tốt hơn quyền bào chữa của bị can, bị cáo, các đương sự khác, mà còn giúp các cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện, sửa chữa những thiếu sót, làm rõ sự thật khách quan, xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Thông qua hoạt động bào chữa, tranh tụng tại Tòa án, luật sư đã góp phần làm giảm thiểu các vụ án oan, sai, đã xuất hiện nhiều tấm gương luật sư xuất sắc trên diễn đàn “Pháp đình”, vị thế của luật sư trong xã hội cũng ngày càng được nâng cao.

2. Vai trò của luật sư trong hoạt động tư vấn pháp luật góp phần bảo vệ quyền, lợi ích của cá nhân, tổ chức

Luật sư trước hết là một chuyên gia pháp luật, là một cố vấn pháp luật mà ở họ có những kỹ năng nghề nghiệp thực thụ. Để công chúng, các nhà kinh doanh tuân thủ pháp luật và tin tưởng vào sự công bằng, bình đẳng của pháp luật thì những người hành nghề luật sư phải tự mình tôn trọng pháp luật. Đó là lý do vì sao nghề luật sư phải được pháp luật điều chỉnh chặt chẽ để duy trì lòng tin của xã hội và giới kinh doanh. Ngoài những quy định trên còn có những quy tắc nghề nghiệp bổ sung cho các quy định của pháp luật.

Bên cạnh hoạt động tranh tụng, luật sư còn nhận làm tư vấn pháp luật cho cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước bằng hình thức ký kết hợp đồng dịch vụ pháp lý. Luật sư thực hiện tư vấn trong nhiều lĩnh vực pháp luật, soạn thảo các văn bản pháp luật, soạn thảo di chúc, hợp đồng mua bán tài sản, hợp đồng kinh tế, hợp đồng mua bán bất động sản, soạn thảo giấy tờ pháp lý của công ty... Lĩnh vực hoạt động soạn thảo văn bản có liên quan đến pháp luật là một lĩnh vực hoạt động quan trọng trong hoạt động tư vấn pháp luật của luật sư. Luật sư còn hướng dẫn khách hàng về những vấn đề có liên quan đến pháp luật, quyền của họ được pháp luật quy định và cách xử sự theo đúng pháp luật. Việc tư vấn pháp luật cho khách hàng của luật sư góp phần không nhỏ trong việc giải quyết những tranh chấp xảy ra trong đời sống xã hội, ngăn chặn được những hành vi vi phạm pháp luật, giảm bớt phiền hà cho cơ quan nhà nước khi người dân thiếu hiểu biết pháp luật đi khiếu nại không đúng cơ quan có thẩm quyền.

Hoạt động tư vấn pháp luật và dịch vụ pháp lý khác của luật sư là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh theo đúng pháp luật, đồng thời hỗ trợ tích cực trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển thị trường dịch vụ, tăng thu ngân sách, giải quyết việc làm; góp phần bảo vệ quyền lợi cho doanh nghiệp cả ở nước ngoài. Sự tham gia tích cực của các luật sư trong dự án đầu tư, các giao dịch kinh doanh, thương mại không chỉ góp phần phát huy nội lực mà còn thu hút ngoại lực, thúc đẩy hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

3. Vai trò của luật sư trong việc tham gia tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật

Là người hiểu biết pháp luật, thông qua việc hành nghề, luật sư góp phần tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho cộng đồng xã hội.

Thông qua tổ chức xã hội nghề nghiệp của mình, luật sư có trách nhiệm tham gia tham gia xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Luật sư đóng một vai trò quan trọng trong việc góp phần bảo vệ quyền cơ bản của công dân và phát triển xã hội. Cùng với thời gian, đội ngũ luật sư Việt Nam dần dần khẳng định rõ vị trí, vai trò của mình trong xã hội. Luật sư với tư cách là người có kiến thức sâu, rộng về pháp luật có chức năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, tham gia tích cực trong việc bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, cần phải khẳng định mình hơn nữa trong công cuộc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh ở Việt Nam.

Phần thứ hai

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA LUẬT SƯ VIỆT NAM

I. NHỮNG NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT LUẬT SƯ

1. Những quy định liên quan đến luật sư

1.1. Khái niệm “luật sư”, tiêu chuẩn luật sư, điều kiện hành nghề luật sư

Theo quy định tại Điều 2 của Luật Luật sư, “Luật sư” là người có đủ tiêu chuẩn luật sư, điều kiện hành nghề luật sư, thực hiện dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức (gọi chung là khách hàng).

Quy định về tiêu chuẩn luật sư là điểm mới của Luật Luật sư so với Pháp lệnh luật sư năm 2001. Về cơ bản, tiêu chuẩn luật sư quy định tại Luật Luật sư tương tự như tiêu chuẩn đối với điều tra viên, kiểm sát viên và thẩm phán. Quy định này của Luật Luật sư không những bảo đảm sự thống nhất về tiêu chuẩn đối với các chức danh tư pháp, mà còn tạo cơ sở để gắn kết quá trình đào tạo nghề và hoạt động nghề nghiệp của luật sư với các chức danh tư pháp khác. Việc quy định cụ thể tiêu chuẩn luật sư góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc xem xét cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư, cho đăng ký gia nhập Đoàn luật sư. Mặt khác, quy định cụ thể về tiêu chuẩn luật sư cũng nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng của đội ngũ luật sư, tiếp tục phát triển hoạt động luật sư theo hướng chuyên nghiệp hoá thành một nghề.

 Trong các tiêu chuẩn luật sư thì tiêu chuẩn có sức khoẻ bảo đảm hành nghề luật sư là điểm đặc thù so với các chức danh tư pháp khác. Thực tiễn cho thấy, nhiều người sau khi nghỉ hưu mới trở thành luật sư và điều kiện sức khoẻ không bảo đảm đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng hành nghề luật sư. Tuy nhiên, do pháp luật chưa quy định cụ thể về tiêu chuẩn sức khoẻ đối với luật sư, nên cơ quan nhà nước và Đoàn luật sư gặp khó khăn trong khi xem xét cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư và cho gia nhập Đoàn luật sư. Để xác nhận một người có sức khoẻ bảo đảm hành nghề luật sư thì trong hồ sơ có liên quan phải có Giấy chứng nhận sức khoẻ.

Người có đủ tiêu chuẩn luật sư muốn được hành nghề luật sư phải đáp ứng đủ hai điều kiện hành nghề luật sư, cụ thể là: phải được Bộ Tư pháp cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư và gia nhập một Đoàn luật sư do mình lựa chọn. Điều kiện được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư là yêu cầu về chuyên môn (có bằng cử nhân luật, đã tốt nghiệp khoá đào tạo nghề, đã hoàn thành thời gian tập sự hành nghề luật sư và đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư). Đây là điều kiện cần đối với một người muốn hành nghề luật sư. Điều kiện gia nhập một Đoàn luật sư là yêu cầu mang tính nghề nghiệp, thể hiện tính chất đặc thù của nghề luật sư so với các nghề nghiệp khác trong xã hội. Gia nhập một Đoàn luật sư là điều kiện đủ để được hành nghề luật sư.

Điều kiện hành nghề luật sư quy định tại Luật Luật sư kế thừa Pháp lệnh luật sư năm 2001. Quy định này phù hợp với thông lệ nghề nghiệp được pháp luật về luật sư của nhiều nước trên thế giới quy định.

Như vậy, theo Luật Luật sư, một người chỉ được coi là “Luật sư” khi có đủ hai điều kiện nêu trên. Khi đã trở thành luật sư, người đó có quyền được hành nghề luật sư (cung cấp dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của khách hàng) theo phạm vi, hình thức hành nghề luật sư quy định tại Luật Luật sư. Cá nhân không có đủ điều kiện hành nghề luật sư mà hành nghề luật sư dưới bất kỳ hình thức nào thì coi là hành nghề luật sư bất hợp pháp và bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Về vấn đề này, có một điểm cần lưu ý là theo Luật Luật sư thì luật sư phải hành nghề luật sư (luật sư hành nghề), không được sử dụng danh nghĩa luật sư để thực hiện những công việc không thuộc phạm vi hành nghề luật sư. Pháp luật về luật sư của nước ta không thừa nhận luật sư không hành nghề như một số nước khác.

1.2. Chức năng xã hội của luật sư

Trong điều kiện đẩy mạnh cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế thì vị trí, vai trò của luật sư trong xã hội ngày càng được nhận thức đầy đủ và toàn diện hơn. Hoạt động luật sư không những phục vụ đắc lực yêu cầu của hoạt động tư pháp nói chung, của hoạt động xét xử nói riêng, mà còn là nhân tố quan trọng hỗ trợ các quan hệ kinh tế thị trường phát triển.  

Theo quy định của Luật Luật sư, chức năng xã hội của luật sư được mở rộng hơn so với Pháp lệnh luật sư năm 2001. Nghề luật sư là nghề tự do, các luật sư hành nghề độc lập trên cơ sở pháp luật và đạo đức nghề nghiệp. Tuy nhiên, do tính chất đặc thù của nghề luật sư, nên hoạt động hành nghề của luật sư luôn được coi là một bộ phận quan trọng của cơ chế thực thi pháp luật. Thông qua hoạt động nghề nghiệp của mình, luật sư thực sự là cầu nối để đưa pháp luật vào cuộc sống, góp phần tích cực trong việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Chức năng xã hội của luật sư không chỉ thể hiện đậm nét trong lĩnh vực truyền thống và phổ biến của nghề luật sư là tham gia tố tụng mà còn trong phát triển kinh tế, đặc biệt là trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta. Hoạt động tư vấn pháp luật của luật sư trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, thương mại góp phần quan trọng trong việc tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh theo đúng pháp luật. Trong lĩnh vực này, luật sư còn tham gia hoạch định chính sách kinh doanh cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp tìm kiếm cơ hội kinh doanh trên thị trường trong và ngoài nước, đặc biệt là giúp doanh nghiệp phòng ngừa những rủi ro trong kinh doanh và đại diện cho doanh nghiệp trong giải quyết tranh chấp phát sinh. Với chức năng như thế, luật sư đóng vai trò là “cố vấn pháp luật” cho doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh.

Cơ chế thực thi pháp luật mà “Nhà nước chỉ làm những gì pháp luật cho phép, công dân được làm tất cả những gì luật không cấm”, việc tuân thủ pháp luật trở thành ý thức tự giác trong từng hành vi ứng xử của mỗi công dân là nền tảng vững chắc để xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Hoạt động nghề nghiệp của luật sư góp phần tích cực trong việc xây dựng và bảo đảm thực hiện hiệu quả cơ chế đó.

Quy định về chức năng xã hội của luật sư theo hướng đầy đủ, toàn diện như Điều 2 của Luật Luật sư là cơ sở pháp lý quan trọng để nâng cao nhận thức của cơ quan, tổ chức, cá nhân và cả chính bản thân luật sư về vị trí, vai trò của luật sư trong xã hội.

1.3. Các hành vi bị nghiêm cấm đối với luật sư

Theo quy định của pháp luật tố tụng, quyền của luật sư trong hành nghề được mở rộng đáng kể, Luật Luật sư cũng tạo cơ chế thuận lợi cho luật sư trong việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình. Tuy nhiên, Luật Luật sư cũng tạo cơ chế pháp lý để tăng cường trách nhiệm pháp lý, nâng cao kỷ luật, đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư trong hành nghề. Đây cũng là định hướng quan trọng đối với việc xây dựng Luật Luật sư.  

Các hành vi bị nghiêm cấm đối với luật sư được quy định tại Điều 9, Chương “Những quy định chung” của Luật Luật sư. Luật sư thực hiện một trong các hành vi bị nghiêm cấm thì ngoài việc bị xử lý kỷ luật còn tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự. Trong các hành vi bị nghiêm cấm đối với luật sư quy định tại Điều 9 của Luật Luật sư có thể phân thành ba nhóm sau đây:

- Nhóm thứ nhất liên quan đến những nghĩa vụ cơ bản của luật sư trong hành nghề. Những nghĩa vụ cơ bản này không những được pháp luật quy định mà còn là một nội dung quan trọng của quy tắc đạo đức nghề nghiệp luật sư, cụ thể là mâu thuẫn quyền lợi (điểm a khoản 1), bí mật thông tin (điểm c khoản 1), trung thực, bảo vệ tốt nhất lợi ích của khách hàng (điểm d và đ khoản 1).

- Nhóm thứ hai liên quan đến hoạt động của cơ quan nhà nước, cơ quan tiến hành tố tụng. Những quy định cấm này nhằm bảo đảm hoạt động của cơ quan nhà nước, cơ quan tiến hành tố tụng được thực hiện theo đúng pháp luật, góp phần phòng ngừa những hiện tượng tiêu cực trong thi hành công vụ (điểm b và điểm c khoản 1).

- Nhóm thứ ba liên quan đến việc bảo vệ lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân (điểm g khoản 1).

Cùng với việc quy định các hành vi bị nghiêm cấm đối với luật sư, khoản 2 Điều 9 cũng nghiêm cấm cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi cản trở hoạt động hành nghề của luật sư. Quy định này nhằm tạo cơ chế pháp lý hữu hiệu để luật sư thực hiện được đầy đủ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình trong hành nghề. Đây cũng là một trong những điểm tiến bộ của Luật Luật sư.

1.4. Quy trình trở thành luật sư

Người muốn trở thành luật sư và được phép hành nghề luật sư thì phải qua một quy trình như sau: tốt nghiệp đại học chuyên ngành luật, qua đào tạo nghề luật sư, tập sự hành nghề luật sư.

1.4.1 Đào tạo nghề luật sư (Điều 12 của Luật Luật sư)

Đào tạo nghề luật sư là một khâu quan trọng, một yêu cầu bắt buộc của quy trình trở thành luật sư. Xuất phát từ yêu cầu chuyên nghiệp hoá, chuyên môn hoá của nghề luật sư, pháp luật yêu cầu người hành nghề luật sư phải được đào tạo về nghề. Nội dung, chương trình đào tạo nghề luật sư tập trung chủ yếu vào những kỹ năng hành nghề cơ bản trong các lĩnh vực hành nghề như tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật; những vấn đề cơ bản về đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư.

Thời gian của khoá đào tạo nghề luật sư là 6 tháng. Sau khi tốt nghiệp khoá đào tạo nghề luật sư, học viên được cấp Giấy chứng nhận tốt nghiệp khoá đào tạo nghề luật sư. Người tham dự khoá đào tạo nghề luật sư ở nước ngoài và có Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp muốn trở thành luật sư Việt Nam thì phải thực hiện thủ tục đề nghị công nhận Giấy chứng nhận đó. Bộ trưởng Bộ Tư pháp có thẩm quyền công nhận Giấy chứng nhận đào tạo nghề luật sư do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp.

Vấn đề miễn đào tạo nghề luật sư được quy định tại Điều 13 của Luật Luật sư. Luật Luật sư quy định đối tượng được miễn đào tạo nghề luật sư rộng hơn so với Pháp lệnh luật sư năm 2001. Những người đã là thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên; giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật; tiến sỹ luật; đã là thẩm tra viên cao cấp ngành Toà án, kiểm tra viên cao cấp ngành Kiểm sát; chuyên viên cao cấp, nghiên cứu viên cao cấp, giảng viên cao cấp trong lĩnh vực pháp luật; đã là thẩm tra viên chính ngành Toà án, kiểm tra viên chính ngành Kiểm sát; chuyên viên chính, nghiên cứu viên chính, giảng viên chính trong lĩnh vực pháp luật thì được miễn đào tạo nghề luật sư.

Luật Luật sư giao cho Chính phủ quy định về cơ sở đào tạo nghề luật sư. Theo quy định tại Điều 2 của Nghị định số 28/2007/NĐ-CP ngày 26/02/2007 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Luật sư và Thông tư số 02/2007/TT-BTP ngày 25/4/2007, thì cơ sở đào tạo nghề luật sư ở Việt Nam bao gồm Học viện Tư pháp thuộc Bộ Tư pháp và cơ sở đào tạo nghề luật sư do Tổ chức luật sư toàn quốc thành lập.

Cơ sở đào tạo nghề luật sư do Tổ chức luật sư toàn quốc thành lập có tư cách pháp nhân; hoạt động theo quy định của pháp luật áp dụng đối với cơ sở ngoài công lập trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Chỉ có Giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư do Học Viện Tư pháp thuộc Bộ Tư pháp và Tổ chức luật sư toàn quốc hoặc do cơ sở đào tạo nghề luật sư của nước ngoài cấp được Bộ trưởng Bộ Tư pháp công nhận mới có giá trị để xem xét cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.

1.4.2 Tập sự hành nghề luật sư (Điều 14), kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư (Điều 15)

Quy định về việc tập sự hành nghề luật sư là một điểm mới của Luật Luật sư so với Pháp lệnh luật sư năm 2001. Luật Luật sư thay chế định “luật sư tập sự” theo quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001 bằng chế định “người tập sự hành nghề luật sư”. Theo đó, người đã tốt nghiệp khoá đào tạo nghề luật sư có thể lựa chọn một tổ chức hành nghề luật sư (Văn phòng luật sư Việt Nam, Công ty luật Việt Nam, Chi nhánh của Công ty luật Việt Nam, Chi nhánh của tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam, Công ty luật nước ngoài tại Việt Nam, Chi nhánh của Công ty luật nước ngoài tại Việt Nam) để tập sự và phải đăng ký việc tập sự tại Đoàn luật sư địa phương nơi tổ chức hành nghề luật sư mà mình tập sự đăng ký hoạt động.

Mục đích của việc tập sự hành nghề luật sư là giúp người tập sự hành nghề luật sư có điều kiện thực tế để rèn luyện những kỹ năng hành nghề đã được học trong thời gian đào tạo nghề luật sư. Trong thời gian tập sự, dưới sự hướng dẫn của luật sư hướng dẫn tập sự, người tập sự hành nghề luật sư có thể tiếp cận trực tiếp với vụ việc để học cách tự mình giải quyết vụ việc. Ví dụ: trong vụ việc tư vấn pháp luật, người tập sự hành nghề luật sư có thể cùng luật sư hướng dẫn tiếp khách hàng, chuẩn bị ý kiến tư vấn cho khách hàng, luật sư hướng dẫn có thể phân công người tập sự hành nghề luật sư thực hiện một số công việc giao dịch, thu thập thông tin khác. Trong lĩnh vực tham gia tố tụng, người tập sự hành nghề luật sư có thể cùng luật sư hướng dẫn gặp gỡ đương sự, bị can, bị cáo, cùng nghiên cứu hồ sơ, chuẩn bị bài bào chữa, ý kiến biện hộ; người tập sự hành nghề luật sư tham dự phiên toà cùng luật sư hướng dẫn để giúp luật sư hướng dẫn thực hiện việc bào chữa, bảo vệ cho khách hàng.

Tuy nhiên, do đang trong thời gian học việc và chưa phải là luật sư, nên người tập sự hành nghề luật sư không được nhận và thực hiện dịch vụ pháp lý cho khách hàng; tất cả công việc mà người tập sự hành nghề luật sư thực hiện đều phải được luật sư hướng dẫn phân công. Người tập sự hành nghề luật sư phải chịu trách nhiệm trước luật sư hướng dẫn về những công việc đó, còn luật sư hướng dẫn chịu trách nhiệm trước khách hàng và trước pháp luật về kết quả của những công việc mà mình đã phân công cho người tập sự.

Khi hết thời gian tập sự, luật sư hướng dẫn có văn bản nhận xét về kết quả tập sự của người tập sự hành nghề luật sư gửi Đoàn luật sư nơi người tập sự hành nghề luật sư đăng ký tập sự. Người đã hoàn thành thời gian tập sự thì được tham dự kỳ kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư do Bộ Tư pháp phối hợp với Tổ chức luật sư toàn quốc tổ chức. Những người được miễn thời gian tập sự hành nghề luật sư thì không phải tham dự kỳ kiểm tra.

Bộ Tư pháp phối hợp với Tổ chức luật sư toàn quốc ban hành và hướng dẫn thực hiện Quy chế tập sự hành nghề luật sư, trong đó quy định cụ thể về chế độ tập sự, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm đối với tổ chức hành nghề nhận người tập sự, luật sư hướng dẫn và cá nhân người tập sự. Đoàn luật sư địa phương có trách nhiệm giám sát việc tuân theo Quy chế tập sự hành nghề luật sư.

Quy định về tập sự hành nghề luật sư theo Luật Luật sư có ưu điểm là phân định rõ việc tập sự hành nghề (giai đoạn học việc) của người tập sự và hoạt động hành nghề của luật sư, khắc phục tình trạng vừa tập sự vừa hành nghề gây ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ pháp lý cung cấp cho khách hàng. Hơn nữa, quy định này bảo đảm được sự thống nhất giữa quy định của Luật Luật sư với các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Tố tụng dân sự. Theo quy định của hai Bộ luật này, thì chỉ luật sư mới được tham gia tố tụng, chứ không có quy định về luật sư tập sự. Mặt khác, quy định này cũng khắc phục được các hạn chế, bất cập khi thực hiện quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001 về việc tập sự của luật sư tập sự trong thời gian qua.

Pháp luật về hành nghề luật sư của phần lớn các nước khác trong khu vực và trên thế giới cũng có quy định tương tự như quy định về việc tập sự hành nghề luật sư của Luật Luật sư.

Thời gian tập sự hành nghề luật sư là 18 tháng, trừ trường hợp được giảm thời gian tập sự quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 16 của Luật Luật sư. Thời gian tập sự hành nghề luật sư được tính từ ngày đăng ký tập sự tại Đoàn luật sư.

 Luật sư tập sự theo quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001 được tiếp tục tập sự hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư; không được nhận và thực hiện dịch vụ pháp lý cho khách hàng.

Trong trường hợp luật sư tập sự theo quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001 đang thực hiện dịch vụ pháp lý cho khách hàng thì phải giao lại vụ, việc đó cho luật sư hướng dẫn; trong trường hợp khách hàng không đồng ý thì tổ chức hành nghề luật sư nơi luật sư hướng dẫn hành nghề và khách hàng thoả thuận giải quyết.

Thời gian đã tập sự hành nghề luật sư theo quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001 được tính vào thời gian tập sự hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư.

Thẻ luật sư tập sự được cấp theo Pháp lệnh luật sư năm 2001 không còn giá trị. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có trách nhiệm thu hồi Thẻ luật sư tập sự.

Luật sư tập sự theo quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001 đang tập sự hành nghề tại một tổ chức hành nghề luật sư ở địa phương khác với địa phương nơi có Đoàn luật sư mà mình đã gia nhập được tiếp tục tập sự hành nghề tại tổ chức hành nghề luật sư đó, nhưng phải đăng ký việc tập sự theo quy định của Luật Luật sư tại Đoàn luật sư ở địa phương nơi tổ chức hành nghề luật sư mà mình đang tập sự đăng ký hoạt động. Khi đăng ký việc tập sự, người tập sự hành nghề luật sư phải chuyển hồ sơ gốc từ Đoàn luật sư nơi đã gia nhập đến Đoàn luật sư nơi đăng ký tập sự.

Việc kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư được quy định tại Điều 15 của Luật Luật sư. Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với Tổ chức luật sư toàn quốc tổ chức kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư. Việc kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư do Hội đồng kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư tiến hành. Thành phần Hội đồng bao gồm đại diện lãnh đạo Bộ Tư pháp làm Chủ tịch, đại diện lãnh đạo Tổ chức luật sư toàn quốc và một số luật sư là thành viên. Danh sách thành viên Hội đồng do Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyết định.

Người đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư được Hội đồng kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư đề nghị Bộ trưởng Bộ Tư pháp cấp Giấy chứng nhận kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư.

Điều 16 của Luật Luật sư quy định về việc miễn, giảm thời gian tập sự. Những người đã là thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên, giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật, tiến sỹ luật, đã là thẩm tra viên cao cấp ngành Toà án, kiểm tra viên cao cấp ngành Kiểm sát, chuyên viên cao cấp, nghiên cứu viên cao cấp, giảng viên cao cấp trong lĩnh vực pháp luật được miễn tập sự hành nghề luật sư.

Đối với những người đã là thẩm tra viên chính ngành Toà án, kiểm tra viên chính ngành Kiểm sát, chuyên viên chính, nghiên cứu viên chính, giảng viên chính trong lĩnh vực pháp luật thì được giảm hai phần ba thời gian tập sự hành nghề luật sư.

 Đối với những người có thời gian công tác ở các ngạch chuyên viên, nghiên cứu viên, giảng viên trong lĩnh vực pháp luật, thẩm tra viên ngành Toà án, kiểm tra viên ngành Kiểm sát từ mười năm trở lên thì được giảm một nửa thời gian tập sự hành nghề luật sư.

1.4.3 Cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư (Điều 17 của Luật Luật sư), thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư (Điều 18 của Luật Luật sư)

Cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền (Bộ Tư pháp) công nhận một người đáp ứng đủ tiêu chuẩn về chuyên môn (có bằng cử nhân luật, đã qua đào tạo nghề luật sư, tập sự hành nghề luật sư), yêu cầu về đạo đức và có khả năng hành nghề luật sư.

Đối với người phải tập sự hành nghề luật sư hoặc chỉ được giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư thì sau khi đạt yêu cầu kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư phải có hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư gửi Đoàn luật sư nơi đăng ký tập sự. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có trách nhiệm đề nghị bằng văn bản kèm theo hồ sơ gửi Bộ Tư pháp. Trong trường hợp Đoàn luật sư nhận đủ hồ sơ nhưng không đề nghị Bộ Tư pháp cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư, thì người đó có quyền khiếu nại theo quy định tại Điều 87 của Luật Luật sư.

Người được miễn đào tạo nghề luật sư và miễn tập sự hành nghề luật sư phải có hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư gửi trực tiếp đến Bộ Tư pháp mà không phải thông qua Đoàn luật sư.

Việc thẩm tra hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư được thực hiện trên cơ sở xem xét các tiêu chuẩn luật sư quy định tại Điều 10 của Luật Luật sư. Về vấn đề này, có một số điểm cần lưu ý, cụ thể như sau:

- Công dân Việt Nam là người có quốc tịch Việt Nam và thường trú tại Việt Nam. Như vậy, một người có quốc tịch Việt Nam nhưng đang cư trú ở nước ngoài (người Việt Nam định cư ở nước ngoài) thì không được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư (điểm b khoản 4 Điều 17 của Luật Luật sư). Trong trường hợp người đã được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư mà không còn thường trú tại Việt Nam thì bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư (điểm b khoản 1 Điều 18 của Luật Luật sư).

- Người có bằng cử nhân luật là người tốt nghiệp đại học chuyên ngành luật do cơ sở giáo dục đại học của Việt Nam cấp, hoặc có bằng tốt nghiệp đại học chuyên ngành luật do cơ sở giáo dục đại học của nước ngoài cấp và được công nhận tại Việt Nam theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc tham gia (Điều 1 của Nghị định số 28/2007/NĐ-CP).

- Phẩm chất đạo đức là một trong những tiêu chuẩn quan trọng đối với luật sư. Luật sư là người hành nghề pháp luật, giúp đỡ về mặt pháp lý cho cơ quan, tổ chức, cá nhân. Do vậy, luật sư trước hết phải là người có ý thức tuân thủ pháp luật, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp. Để duy trì uy tín và danh dự nghề nghiệp, luật sư còn phải là người trung thực trong cuộc sống, có bản lĩnh nghề nghiệp. Tuy nhiên, tiêu chí để xem xét về tiêu chuẩn đạo đức đối với luật sư thường không cụ thể. Luật Luật sư chỉ yêu cầu Phiếu lý lịch tư pháp trong hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư thể hiện ý thức tuân thủ pháp luật của một cá nhân.

 Khoản 4 Điều 17 Luật Luật sư quy định những người không được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư. Về những trường hợp này, Luật Luật sư về cơ bản kế thừa các quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001.

Một trong những điểm mới của Luật Luật sư so với Pháp lệnh luật sư năm 2001 là không cho phép người đã bị kết án về tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý được hành nghề luật sư ngay cả khi họ đã được xoá án tích. Quy định này xuất phát từ quan điểm đề cao danh dự, uy tín của nghề luật sư cũng như đòi hỏi cao hơn về phẩm chất đạo đức đối với luật sư.

1.4.4 Gia nhập Đoàn luật sư (Điều 20 của Luật Luật sư)

Kế thừa Pháp lệnh luật sư năm 2001, Luật Luật sư quy định người được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư phải gia nhập một Đoàn luật sư để hành nghề luật sư. Người được gia nhập Đoàn luật sư thì được cấp Thẻ luật sư, có các quyền, nghĩa vụ của luật sư .

Luật Luật sư quy định người được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư có thể gia nhập bất cứ Đoàn luật sư địa phương nào nơi mình dự kiến sẽ hành nghề thường xuyên tại đó mà không phụ thuộc vào nơi đăng ký hộ khẩu hay nơi thường xuyên sinh sống của người đó. Quy định này phù hợp với tính chất của nghề luật sư là nghề tự do, các luật sư có thể tự do lựa chọn nơi hành nghề trong phạm vi toàn quốc. Về thực tế, phương án này khắc phục được vướng mắc trong việc gia nhập Đoàn luật sư theo nơi cư trú quy định tại Pháp lệnh luật sư năm 2001. Tuy nhiên, để bảo đảm hiệu quả của công tác quản lý về luật sư và hành nghề luật sư, Luật quy định luật sư chỉ được thành lập, tham gia thành lập tổ chức hành nghề luật sư, làm việc theo hợp đồng cho tổ chức hành nghề luật sư tại địa phương nơi có Đoàn luật sư mà mình là thành viên.

Người có Chứng chỉ hành nghề luật sư gửi hồ sơ gia nhập Đoàn luật sư đến Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư. Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ gia nhập Đoàn luật sư, Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư xem xét, quyết định việc gia nhập Đoàn luật sư. Theo quy định của Luật Luật sư thì Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư chỉ được từ chối việc gia nhập Đoàn luật sư nếu người nộp hồ sơ thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 17 của Luật Luật sư. Trong trường hợp từ chối việc gia nhập thì Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư phải thông báo lý do bằng văn bản. Người bị từ chối có quyền khiếu nại theo quy định tại Điều 87 của Luật Luật sư.

Người gia nhập Đoàn luật sư được Tổ chức luật sư toàn quốc cấp Thẻ luật sư theo đề nghị của Đoàn luật sư. Thời hạn cấp Thẻ luật sư không quá 30 ngày, kể từ ngày gia nhập Đoàn luật sư. Trong thời gian Tổ chức luật sư toàn quốc chưa được thành lập, việc cấp Thẻ luật sư do Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư thực hiện theo mẫu thống nhất của Bộ Tư pháp.

Đối với luật sư chuyển từ Đoàn luật sư này sang Đoàn luật sư khác thì phải làm thủ tục rút tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư mà mình đang là thành viên để chuyển sinh hoạt đến Đoàn luật sư mới và được đổi Thẻ luật sư.

2. Những quy định liên quan đến hoạt động hành nghề luật sư

Những quy định về hoạt động hành nghề của luật sư theo Luật Luật sư có nhiều điểm mới so với Pháp lệnh luật sư năm 2001 và được xây dựng trên quan điểm chỉ đạo là cụ thể hoá quyền, nghĩa vụ của luật sư trong từng lĩnh vực hành nghề, quy định rõ hơn cơ chế pháp lý bảo đảm cho luật sư thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ, đồng thời đề cao trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư trong quá trình hành nghề.

Trên cơ sở những quan điểm chỉ đạo nói trên, Luật Luật sư quy định cụ thể về phạm vi hành nghề luật sư; luật hoá một số quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư như: nhận và thực hiện vụ việc; trách nhiệm giữ bí mật thông tin về vụ việc, về khách hàng. Đây là những nghĩa vụ cơ bản thuộc đạo đức nghề nghiệp luật sư và đã được thể hiện trong Bản quy tắc mẫu về đạo đức nghề nghiệp luật sư do Bộ Tư pháp ban hành. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, việc thi hành quy tắc đạo đức nghề nghiệp luật sư còn nhiều hạn chế mà một trong những nguyên nhân chính là do chưa có cơ chế bảo đảm thi hành hiệu quả. Việc luật hoá những nghĩa vụ đạo đức cơ bản của luật sư làm cho hiệu lực thi hành được bảo đảm về mặt nhà nước, góp phần nâng cao kỷ luật hành nghề luật sư.   

Luật Luật sư cụ thể hoá quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của luật sư trong hoạt động tham gia tố tụng, tư vấn pháp luật, thực hiện dịch vụ pháp lý khác và hoạt động đại diện ngoài tố tụng của luật sư.

Ngoài ra, Luật Luật sư cũng quy định về hoạt động trợ giúp pháp lý của luật sư và giao cho Tổ chức luật sư toàn quốc quy định cụ thể về vấn đề này.

So với Pháp lệnh luật sư năm 2001, Luật Luật sư có một số điểm mới rất quan trọng sau đây.

Thứ ba, mở rộng hình thức hành nghề luật sư, theo đó, luật sư không chỉ hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư như quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001, mà còn được phép hành nghề với tư cách cá nhân dưới hình thức tự mình nhận và thực hiện dịch vụ pháp lý cho khách hàng theo hợp đồng dịch vụ pháp lý, hoặc làm việc cho cơ quan, tổ chức theo hợp đồng lao động. Luật sư hành nghề với tư cách cá nhân chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động hành nghề và hoạt động theo mô hình hộ kinh doanh cá thể. Luật Luật sư có một mục riêng gồm 5 điều quy định về địa vị pháp lý, quyền, nghĩa vụ của luật sư hành nghề với tư cách cá nhân và thủ tục đăng ký hành nghề luật sư với tư cách cá nhân.

2.1 Phạm vi hành nghề luật sư (Điều 22 của Luật Luật sư)

Luật Luật sư mở rộng hơn phạm vi hành nghề luật sư, theo đó, ngoài việc tham gia tố tụng, thực hiện tư vấn pháp luật và các dịch vụ pháp lý khác như quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001, Luật Luật sư còn cho phép luật sư được đại diện ngoài tố tụng cho khách hàng để thực hiện các công việc có liên quan đến pháp luật. Theo quy định này thì khi đã giao kết hợp đồng dịch vụ pháp lý với khách hàng (hoặc hợp đồng lao động với cơ quan, tổ chức) luật sư đương nhiên được đại diện cho khách hàng (hoặc cơ quan, tổ chức) để giải quyết các công việc theo phạm vi, nội dung được ghi trong hợp đồng (hoặc theo sự phân công của cơ quan, tổ chức), trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Đây là điểm tiến bộ rất quan trọng, làm tăng thêm đáng kể quyền của luật sư trong hành nghề, giúp gắn kết hơn quan hệ luật sư với khách hàng, thông qua đó luật sư sẽ giúp khách hàng một cách hiệu quả hơn rất nhiều. Quy định mới này là phù hợp với xu hướng mở rộng dân chủ, tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện quyền dân chủ, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Luật luật sư cũng bổ sung một mục gồm 10 điều quy định về hoạt động hành nghề của luật sư, trong đó quy định cụ thể về nội dung, quyền, nghĩa vụ của luật sư trong từng lĩnh vực hoạt động bao gồm hoạt động tham gia tố tụng, hoạt động đại diện ngoài tố tụng, hoạt động tư vấn pháp luật, các hoạt động dịch vụ pháp lý khác. Quy định về hoạt động tham gia tố tụng của luật sư được đặc biệt quan tâm, bởi quy định này đã góp phần tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho các luật sư và các cơ quan tố tụng trong việc cấp giấy chứng nhận tham gia tố tụng cho luật sư, từ đó tạo rất nhiều thuận lợi cho các luật sư ngay từ đầu cũng như trong suốt quá trình thực hiện bào chữa hoặc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho khách hàng.

Phạm vi hành nghề của luật sư theo Luật Luật sư, về cơ bản, phù hợp với nội dung dịch vụ pháp lý theo Bảng phân loại về các lĩnh vực dịch vụ (CPC) của Tổ chức thương mại thế giới.

2.2 Hình thức hành nghề của luật sư (Điều 23 của Luật Luật sư)

Theo quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001, luật sư chỉ được hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư (thành lập hoặc tham gia thành lập Văn phòng luật sư, Công ty luật hợp danh hoặc làm việc theo hợp đồng cho tổ chức hành nghề luật sư, kể cả tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam). Quy định này về cơ bản là phù hợp với thông lệ nghề luật sư và có tính khả thi trong giai đoạn đầu hình thành và phát triển của nghề luật sư. Tuy nhiên, với yêu cầu mở rộng, phát triển dịch vụ pháp lý của luật sư trong điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra sâu sắc và mạnh mẽ hiện nay, thì quy định về hình thức hành nghề như Pháp lệnh luật sư đã tỏ ra không còn phù hợp. Thực tiễn cho thấy, các cơ quan nhà nước, các tổ chức, đặc biệt là doanh nghiệp đang thực sự có nhu cầu tuyển dụng luật sư làm việc cho mình với tư cách là luật sư riêng (in-house lawyer) để giúp giải quyết những vấn đề pháp lý liên quan. Ngoài ra, xét về tính chất, thì nghề luật sư là một nghề tự do, các luật sư có thể tự do lựa chọn hình thức hành nghề phù hợp với năng lực và điều kiện thực tế của mình. Trong hành nghề, luật sư hoạt động độc lập trên cơ sở pháp luật và tuân theo pháp luật. Do đó, ở nhiều nước trên thế giới còn tồn tại cả hình thức luật sư hành nghề với tư cách cá nhân.

Từ thực tiễn nói trên, Luật Luật sư mở rộng hình thức hành nghề của luật sư. Theo đó, luật sư có thể lựa chọn một trong các hình thức hành nghề sau đây:

- Hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư (như quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001);

- Hành nghề với tư cách cá nhân.

2.3. Tổ chức hành nghề luật sư (Mục 2 Chương III Luật Luật sư)

2.3.1. Những vấn đề chung

Luật Luật sư đã tiến một bước dài theo hướng đưa các tổ chức hành nghề luật sư xích lại gần với các loại hình doanh nghiệp. Theo quy định của Luật Luật sư thì tổ chức hành nghề luật sư bao gồm:

- Văn phòng luật sư là tổ chức hành nghề luật sư do một luật sư thành lập, được tổ chức và hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân. Luật sư thành lập Văn phòng luật sư là Trưởng Văn phòng và phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi nghĩa vụ của Văn phòng. Trưởng Văn phòng là người đại diện theo pháp luật của Văn phòng;

- Công ty luật bao gồm Công ty luật hợp danh và Công ty luật trách nhiệm hữu hạn. So với Pháp lệnh luật sư năm 2001, Luật Luật sư quy định thêm loại hình Công ty luật trách nhiệm hữu hạn. Hơn nữa, để phù hợp với quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Luật sư còn quy định Công ty luật trách nhiệm hữu hạn có thể là Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên hoặc Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên.

Luật Luật sư không phân biệt về phạm vi hành nghề giữa Văn phòng luật sư và Công ty luật, theo đó Văn phòng luật sư và Công ty luật đều được thực hiện các dịch vụ pháp lý theo quy định tại Điều 4 của Luật Luật sư.

Việc cho phép luật sư được thành lập Công ty luật trách nhiệm hữu hạn để hành nghề nhằm bảo đảm sự phù hợp giữa quy định của pháp luật về luật sư với pháp luật về doanh nghiệp. Theo quy định của Luật Doanh nghiệp, thì kinh doanh dịch vụ pháp lý là một ngành, nghề và cá nhân đáp ứng đủ điều kiện luật định được phép lựa chọn thành lập các loại hình doanh nghiệp để tiến hành hoạt động kinh doanh. Các loại hình doanh nghiệp trong lĩnh vực dịch vụ pháp lý bao gồm Công ty hợp danh và Công ty trách nhiệm hữu hạn. Hơn nữa, việc mở rộng hình thức tổ chức hành nghề luật sư cũng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho luật sư lựa chọn hình thức tổ chức hành nghề phù hợp với khả năng thực tế của mình.

Qua nghiên cứu kinh nghiệm nước ngoài cho thấy, nhiều nước trên thế giới hiện đã và đang có xu hướng đa dạng hoá hình thức tổ chức hành nghề luật sư để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế (Mỹ, Úc, Anh, Nhật Bản, Singapore, Thái Lan). Do đó, ngoài hình thức Công ty luật hợp danh mang tính truyền thống, pháp luật của các nước đó còn quy định về loại hình Công ty luật trách nhiệm hữu hạn.

Để bảo đảm quyền lợi của khách hàng, Công ty luật có nghĩa vụ mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho luật sư của mình để bồi thường thiệt hại gây ra cho khách hàng.

Theo quy định của Luật Luật sư thì một luật sư chỉ được thành lập Văn phòng luật sư, thành lập hoặc tham gia thành lập Công ty luật tại địa phương nơi có Đoàn luật sư mà luật sư đó là thành viên. Trong trường hợp luật sư ở các Đoàn luật sư khác nhau cùng tham gia thành lập một Công ty luật thì có thể lựa chọn thành lập và đăng ký hoạt động tại địa phương nơi có Đoàn luật sư mà một trong các luật sư đó là thành viên.

Văn phòng luật sư, Công ty luật có các quyền, nghĩa vụ theo quy định của Luật Luật sư, Luật Doanh nghiệp và quy định khác của pháp luật có liên quan.

2.3.2. Người đại diện theo pháp luật của tổ chức hành nghề luật sư

Người đại diện theo pháp luật của Văn phòng luật sư là Trưởng Văn phòng. Trưởng Văn phòng luật sư là luật sư thành lập Văn phòng luật sư.

Người đại diện theo pháp luật của Công ty luật hợp danh, Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên là Giám đốc Công ty. Giám đốc Công ty là một thành viên được các thành viên khác của Công ty thoả thuận cử làm Giám đốc. Việc thoả thuận cử Giám đốc Công ty phải được lập thành văn bản và có chữ ký của tất cả các thành viên của Công ty.

Người đại diện theo pháp luật của Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên là Giám đốc Công ty. Luật sư chủ sở hữu Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên đương nhiên là Giám đốc Công ty.

2.3.3. Trách nhiệm về tài sản của các tổ chức hành nghề luật sư

Luật sư thành lập Văn phòng luật sư phải chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi nghĩa vụ của Văn phòng.

Các luật sư thành lập Công ty luật hợp danh phải chịu trách nhiệm liên đới bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi nghĩa vụ của Công ty.

Các luật sư thành viên của Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên chịu trách nhiệm về mọi nghĩa vụ của Công ty trong phạm vi tài sản góp vào Công ty.

Luật sư thành lập Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên chịu trách nhiệm về mọi nghĩa vụ của Công ty trong phạm vi phần tài sản của Công ty.

2.3.4. Tên gọi của tổ chức hành nghề luật sư

Tên của Văn phòng luật sư do luật sư lựa chọn và theo quy định của Luật Doanh nghiệp nhưng phải bao gồm cụm từ “Văn phòng luật sư”, không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên của tổ chức hành nghề luật sư khác đã được đăng ký hoạt động, không được sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống lịch sử, văn hoá, đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Tên của Công ty luật hợp danh, Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên do các thành viên thoả thuận lựa chọn, tên của Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên do chủ sở hữu lựa chọn và theo quy định của Luật Doanh nghiệp nhưng phải bao gồm cụm từ “Công ty luật hợp danh” hoặc “Công ty luật trách nhiệm hữu hạn”, không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên của tổ chức hành nghề luật sư khác đã được đăng ký hoạt động, không được sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống lịch sử, văn hoá, đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Theo quy định tại Điều 10 của Nghị định số 88/2006/NĐ-CP ngày 29 tháng 8 năm 2006 của Chính phủ về đăng ký kinh doanh thì tên phải viết được bằng tiếng Việt, có thể kèm theo chữ số và ký hiệu, phát âm được.

Luật Doanh nghiệp còn quy định cấm đặt tên trong các trường hợp sau:

- Sử dụng tên của cơ quan nhà nước, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân, tên của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội để làm toàn bộ hoặc một phần tên riêng, trừ trường hợp có sự chấp thuận của cơ quan, đơn vị hoặc tổ chức đó;

- Sử dụng từ ngữ, ký hiệu vi phạm truyền thống lịch sử, văn hoá, đạo đức và thuần phong mỹ tục của dân tộc, tên danh nhân để đặt tên riêng.

- Sử dụng tên thương mại của tổ chức, cá nhân khác đã đăng ký bảo hộ để cấu thành tên riêng, trừ trường hợp được sự chấp thuận của chủ sở hữu tên thương mại đó.

Về tên trùng và tên gây nhầm lẫn được hiểu như sau:

- Tên trùng là trường hợp tên của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký được viết và đọc bằng tiếng Việt hoàn toàn giống với tên của tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký.

- Các trường hợp sau đây được coi là gây nhầm lẫn với tên của các doanh nghiệp khác:

+ Tên bằng tiếng Việt của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký được đọc giống như tên tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký;

+ Tên bằng tiếng Việt của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký chỉ khác tên của tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký bởi ký hiệu "&"; ký hiệu "-" ; chữ "và";

+ Tên viết tắt của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký trùng với tên viết tắt của tổ chức hành nghề luật sư khác đã đăng ký;

+ Tên bằng tiếng nước ngoài của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký trùng với tên bằng tiếng nước ngoài của tổ chức hành nghề luật sư khác đã đăng ký;

+ Tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký khác với tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký bởi một hoặc một số các số tự nhiên, số thứ tự hoặc một hoặc một số chữ cái tiếng Việt (A, B, C,...) ngay sau tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư;

+ Tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký khác với tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký bởi từ "tân" ngay trước, hoặc “mới" ngay sau tên của tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký;

+ Tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký chỉ khác tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký bởi các từ "miền Bắc", "miền Nam", "miền Trung", "miền Tây", "miền Đông" hoặc các từ có ý nghĩa tương tự;

+ Tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư yêu cầu đăng ký trùng với tên riêng của tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký.

Khi tiếp nhận hồ sơ đăng ký hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư, Sở Tư pháp cần rà soát, kiểm tra về tên của tổ chức hành nghề luật sư đã đăng ký trong phạm vi toàn quốc để tránh tình trạng trùng lặp hoặc gây nhầm lần về tên của các tổ chức hành nghề luật sư. Việc rà soát, kiểm tra tên của tổ chức hành nghề luật sư được thực hiện thông qua Vụ Bổ trợ tư pháp, Bộ Tư pháp.

2.3.5. Nơi đăng ký hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư

Văn phòng luật sư, Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp ở địa phương nơi có Đoàn luật sư mà Trưởng Văn phòng luật sư hoặc Giám đốc Công ty luật là thành viên.

Công ty luật hợp danh và Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên mà các thành viên của công ty đều là thành viên của một Đoàn luật sư thì đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp ở địa phương nơi có Đoàn luật sư đó.

Công ty luật hợp danh và Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên mà các thành viên là thành viên của các Đoàn luật sư khác nhau thì đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp ở địa phương nơi có trụ sở của công ty.

2.3.6. Hồ sơ đăng ký hoạt động

Hồ sơ đăng ký hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư gồm có:

- Giấy đề nghị đăng ký hoạt động theo các mẫu số ban hành kèm theo Thông tư số 02/2007/TT-BTP;

- Dự thảo Điều lệ của Công ty luật;

Dự thảo Điều lệ Công ty luật phải có đầy đủ chữ ký của các thành viên hợp danh đối với Công ty luật hợp danh, của chủ sở hữu đối với Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên, của các thành viên đối với Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên.

- Bản sao Chứng chỉ hành nghề luật sư, bản sao Thẻ luật sư của luật sư thành lập Văn phòng luật sư, thành lập hoặc tham gia thành lập Công ty luật;

- Giấy tờ chứng minh về trụ sở của tổ chức hành nghề luật sư.

Trong trường hợp luật sư dùng nhà riêng của mình làm trụ sở thì giấy tờ chứng minh về trụ sở là Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc sổ hộ khẩu kèm theo giấy đồng ý của tất cả các thành viên trong gia đình về việc sử dụng một phần hoặc toàn bộ diện tích nhà để làm trụ sở của tổ chức hành nghề luật sư.

Trong trường hợp tổ chức hành nghề luật sư phải đi thuê nhà làm trụ sở thì giấy tờ chứng minh về trụ sở là hợp đồng thuê nhà có xác nhận của chính quyền địa phương về việc người cho thuê nhà là chủ sở hữu thực sự và ngôi nhà không có tranh chấp.

2.3.7. Lệ phí đăng ký hoạt động, lệ phí thay đổi nội dung đăng ký hoạt động, lệ phí cung cấp thông tin về nội dung đăng ký hoạt động

a) Văn phòng luật sư, Công ty luật phải nộp lệ phí đăng ký hoạt động theo mức lệ phí đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp, cụ thể như sau:

- Văn phòng luật sư, Công ty luật hợp danh: 100.000 đồng (một trăm nghìn đồng) 1 lần cấp;

- Công ty luật trách nhiệm hữu hạn: 200.000 đồng (hai trăm nghìn đồng) 1 lần cấp;

b) Chứng nhận đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hoạt động: 20.000 (hai mươi nghìn) đồng 1 lần thay đổi;

c) Cấp bản sao giấy chứng nhận đăng ký hoạt động, giấy chứng nhận thay đổi đăng ký hoạt động hoặc bản trích lục nội dung đăng ký hoạt động; 2.000 (hai nghìn) đồng 1 bản.

(Điều 2 Quyết định số 83/2000/QĐ/BTC ngày 29 tháng 5 năm 2000 của Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành mức thu lệ phí cấp giấy phép chứng nhận đăng ký kinh doanh và công văn số 4957/BKH-PTDN ngày 04/7/2006 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc thực hiện Luật Doanh nghiệp năm 2005).

d) Lệ phí cung cấp thông tin về nội dung đăng ký hoạt động: 10.000 (mười nghìn) đồng 1 lần cung cấp. Riêng việc cung cấp thông tin về nội dung đăng ký hoạt động cho các cơ quan quản lý nhà nước mức lệ phí: 0 đồng.

2.38. Lệ phí đăng ký hoạt động của Chi nhánh, Văn phòng đại diện của tổ chức hành nghề luật sư

Văn phòng luật sư, Công ty luật phải nộp lệ phí đăng ký hoạt động theo mức lệ phí đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp.

Lệ phí đăng ký hoạt động của chi nhánh hoặc văn phòng đại diện của doanh nghiệp: 20.000 (hai mươi nghìn) đồng/1 lần (chứng nhận hoặc thay đổi).

(Quyết định số 95/2001/QĐ-BTC ngày 01 tháng 10 năm 2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 83/2000/QĐ-BTC Ngày 29/5/2000 của Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành mức thu lệ phí cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh).

2.4. Hành nghề luật sư với tư cách cá nhân (Mục 3 Chương III Luật Luật sư)

Theo quy định của Luật Luật sư thì hành nghề luật sư với tư cách cá nhân là việc luật sư tự mình nhận vụ, việc, cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình đối với hoạt động hành nghề và hoạt động theo loại hình hộ kinh doanh cá thể. Luật sư hành nghề với tư cách cá nhân chỉ được đăng ký một địa điểm giao dịch và không có con dấu.

Luật sư hành nghề với tư cách cá nhân bằng việc cung cấp dịch vụ pháp lý cho khách hàng theo hợp đồng dịch vụ pháp lý, làm việc cho cơ quan, tổ chức theo hợp đồng lao động. (Điều 49).

Luật sư hành nghề với tư cách cá nhân vẫn phải đăng ký hành nghề tại Sở Tư pháp ở địa phương nơi có Đoàn luật sư mà luật sư đó là thành viên. Thủ tục đăng ký hành nghề với tư cách cá nhân được thực hiện theo quy định tại Điều 50 của Luật Luật sư. Trong thời hạn bảy ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, Sở Tư pháp cấp Giấy đăng ký hành nghề luật sư; trường hợp từ chối phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do. Người bị từ chối có quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật.

Luật sư được hành nghề với tư cách cá nhân kể từ ngày được cấp Giấy đăng ký hành nghề luật sư. Trong thời hạn bảy ngày làm việc, kể từ ngày được cấp Giấy đăng ký hành nghề luật sư, luật sư hành nghề với tư cách cá nhân phải gửi thông báo bằng văn bản kèm theo bảo sao Giấy đăng ký hành nghề luật sư cho Đoàn luật sư mà mình là thành viên.

Việc thay đổi nội dung đăng ký hành nghề luật sư, cung cấp thông tin về nội dung đăng ký hành nghề luật sư của luật sư hành nghề với tư cách cá nhân được thực hiện theo quy định tại Điều 36 và Điều 37 của Luật Luật sư.

Điều 52 Luật Luật sư quy định quyền, nghĩa vụ của luật sư hành nghề với tư cách cá nhân theo hợp đồng dịch vụ pháp lý. Theo quy định thì luật sư hành nghề với tư cách cá nhân theo hợp đồng dịch vụ pháp lý có các quyền sau đây:

- Thực hiện dịch vụ pháp lý;

- Nhận thù lao từ khách hàng;

- Các quyền khác theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Luật sư hành nghề với tư cách cá nhân theo hợp đồng dịch vụ pháp lý có các nghĩa vụ:

- Hoạt động theo đúng lĩnh vực hành nghề ghi trong Giấy đăng ký hành nghề luật sư;

- Thực hiện đúng những nội dung đã giao kết với khách hàng trong hợp đồng dịch vụ pháp lý;

- Bồi thường thiệt hại do lỗi của mình gây ra cho khách hàng trong khi thực hiện tư vấn pháp luật, đại diện ngoài tố tụng, dịch vụ pháp lý khác;

- Mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm;

- Chấp hành quy định của pháp luật về thuế, tài chính, thống kê;

- Chấp hành các yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc báo cáo, kiểm tra, thanh tra;

- Các nghĩa vụ khác theo quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Điều 53 Luật Luật sư quy định về quyền, nghĩa vụ của luật sư hành nghề với tư cách cá nhân theo hợp đồng lao động. Theo đó luật sư hành nghề với tư cách cá nhân theo hợp đồng lao động được thực hiện dịch vụ pháp lý theo nội dung hợp đồng lao động đã giao kết với cơ quan, tổ chức. Quyền, nghĩa vụ của luật sư hành nghề với tư cách cá nhân làm việc theo hợp đồng lao động, của cơ quan, tổ chức thuê luật sư được thực hiện theo quy định của pháp luật về lao động, Luật Luật sư và quy định khác của pháp luật có liên quan.

3. Những quy định về thù lao và chi phí, tiền lương theo hợp đồng lao động

Quy định về thù lao và chi phí luật sư, về cơ bản, phù hợp với những nguyên tắc của Bộ luật dân sự về tiền công trong hợp đồng dịch vụ. Luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của cá nhân, tổ chức, cơ quan và được nhận một khoản thù lao, được thanh toán các chi phí hợp lý khác do người sử dụng dịch vụ trả. Như vậy, thù lao là khoản tiền bù đắp lại công sức mà luật sư bỏ ra để thực hiện dịch vụ pháp lý. Chi phí luật sư là những khoản tiền mà luật sư phải chi trả trong khi thực hiện dịch vụ pháp lý như: tiền tàu xe, lưu trú, các chi phí hợp lý khác. Khách hàng của luật sư phải trả thù lao và thanh toán chi phí thực tế cho luật sư khi sử dụng dịch vụ pháp lý của luật sư.

Việc tính toán thù lao được dựa trên các căn cứ và phương thức cụ thể. Các căn cứ và phương thức tính thù lao quy định tại Điều 55 Luật Luật sư phù hợp với thông lệ nghề nghiệp luật sư được pháp luật của nhiều nước trên thế giới quy định. Về cơ bản, việc tính mức thù lao được thực hiện trên cơ sở thoả thuận giữa Văn phòng luật sư, Công ty luật, hoặc luật sư hành nghề với tư cách cá nhân (người cung cấp dịch vụ pháp lý) với khách hàng (người sử dụng dịch vụ pháp lý) và được thể hiện trong hợp đồng dịch vụ pháp lý. Tuy nhiên, nguyên tắc thoả thuận về thù lao chỉ được áp dụng đối với vụ việc tư vấn pháp luật, dịch vụ pháp lý khác, vụ việc dân sự.

Thù lao luật sư chỉ áp dụng đối với luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư và luật sư hành nghề với tư cách cá nhân theo hợp đồng dịch vụ pháp lý. Đối với luật sư hành nghề với tư cách cá nhân làm việc cho cơ quan, tổ chức (tổ chức trợ giúp pháp lý của Nhà nước, cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức khác) theo chế độ hợp đồng lao động thì được hưởng lương theo quy định của pháp luật về lao động.

3.1. Căn cứ tính thù lao

Các căn cứ tính thù lao được quy định tại khoản 1 Điều 55 Luật Luật sư, bao gồm các căn cứ sau đây:

+ Nội dung, tính chất của dịch vụ pháp lý;

+ Thời gian và công sức của luật sư sử dụng để thực hiện dịch vụ pháp lý;

+ Kinh nghiệm và uy tín của luật sư.

Các căn cứ để tính mức thù lao có tính chất định hướng, là cơ sở để khách hàng và Văn phòng luật sư, Công ty luật hoặc luật sư hành nghề với tư cách cá nhân thoả thuận phù hợp với nội dung, tính chất của từng vụ việc cụ thể.

3.2. Phương thức tính thù lao

3.2.1. Phương thức tính thù lao theo giờ làm việc

Thông thường, phương thức tính thù lao theo giờ làm việc của luật sư được áp dụng trong lĩnh vực tư vấn pháp luật. Với phương thức tính thù lao này, việc tính toán cụ thể về thời gian luật sư bỏ ra để thực hiện công việc là căn cứ quan trọng để tính mức thù lao.

3.2.2. Phương thức tính thù lao trọn gói

 Phương thức tính thù lao trọn gói là việc tính một mức thù lao cố định cho toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc theo yêu cầu của khách hàng. Việc thoả thuận về mức thù lao cố định thường được căn cứ vào nội dung, tính chất công việc cũng như tổng số thời gian dự tính hoàn thành công việc. Phương thức này thường được áp dụng trong các lĩnh vực tham gia tố tụng, thực hiện các dịch vụ pháp lý khác.

3.2.3. Phương thức tính thù lao theo tỉ lệ phần trăm giá ngạch vụ kiện hoặc giá trị hợp đồng, giá trị dự án

Phương thức tính thù lao theo tỉ lệ phần trăm giá ngạch vụ kiện hoặc giá trị hợp đồng, giá trị dự án thường được áp dụng trong lĩnh vực tham gia tố tụng đối với các vụ án dân sự, kinh tế, giao dịch về bất động sản hay tư vấn pháp luật trong các dự án. Thực chất đây cũng là phương thức tính thù lao theo một mức cố định nhưng được căn cứ vào giá ngạch của vụ kiện hoặc giá trị của giao dịch.

3.2.4. Phương thức tính thù lao theo hợp đồng dài hạn với mức thù lao cố định

 Phương thức tính thù lao theo hợp đồng dài hạn với mức thù lao cố định được sử dụng khá phổ biến tại các nước có nghề luật sư phát triển. Tổ chức hành nghề luật sư hoặc luật sư hành nghề với tư cách cá nhân chịu trách nhiệm về những vấn đề pháp lý liên quan đến khách hàng của mình. Khách hàng phải trả một khoản thù lao cố định đã được thoả thuận theo định kỳ cho tổ chức hành nghề luật sư hoặc luật sư hành nghề với tư cách cá nhân bất kể trong thời gian đó khách hàng có cần sự giúp đỡ về mặt pháp lý của luật sư hay không. Phương thức này cũng có thể áp dụng đối với trường hợp luật sư có hợp đồng dài hạn để tư vấn pháp luật cho một doanh nghiệp.

Thông thường, trong văn bản thoả thuận giữa luật sư và khách hàng không cần thiết phải liệt kê toàn bộ những căn cứ làm cơ sở cho việc tính thù lao mà chỉ cần nêu phương thức tính thù lao (tính theo giờ, tính cố định hay xác định những yếu tố cần chú ý khi tính thù lao). Khi có những sự kiện mới phát sinh trong quá trình giải quyết vụ việc ảnh hưởng đến mức thù lao đã thoả thuận thì luật sư cần thông báo bằng văn bản cho khách hàng và trong trường hợp cần thiết, luật sư và khách hàng có thể thoả thuận mức thù lao mới phù hợp.

3.3. Thù lao và chi phí luật sư trong trường hợp luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý theo hợp đồng dịch vụ pháp lý

Vấn đề về thù lao, chi phí trong trường hợp luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý theo hợp đồng dịch vụ pháp lý được quy định tại Điều 56 của Luật Luật sư như sau:

1) Mức thù lao được thoả thuận trong hợp đồng dịch vụ pháp lý; đối với vụ án hình sự mà luật sư tham gia tố tụng thì mức thù lao không được vượt quá mức trần thù lao do Chính phủ quy định.

2) Tiền tàu xe, lưu trú và các chi phí hợp lý khác cho việc thực hiện dịch vụ pháp lý do các bên thoả thuận trong hợp đồng dịch vụ pháp lý.

Theo quy định trên thì mức thù lao, chi phí của luật sư khi cung cấp dịch vụ pháp lý theo hợp đồng dịch vụ pháp lý được tính trên cơ cở thoả thuận giữa khách hàng và luật sư trong hợp đồng dịch vụ pháp lý. Đối với các vụ án hình sự mà luật sư tham gia tố tụng thì sự thoả thuận đó không được vượt quá mức trần thù lao do Chính phủ quy định. Mức thù lao này quy ra giờ không được vượt quá 100.000đ/1 giờ làm việc của luật sư (Điều 10 Nghị định số 28/2007/NĐ-CP ngày 26/2/2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Luật sư).

Ngoài mức thù lao đã thoả thuận, luật sư được nhận thêm các chi phí như tiền tàu xe, lưu trú và các chi phí hợp lý khác cho việc thực hiện dịch vụ pháp lý. Các chi phí này cũng do các bên thoả thuận trong hợp đồng dịch vụ pháp lý.

3.4. Thù lao, chi phí trong trường hợp luật sư tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng

Theo Điều 11 của Nghị định số 28/2007/NĐ-CP quy định chi tiết và thi hành một số điều của Luật Luật sư thì thù lao, chi phí cho luật sư trong trường hợp luật sư tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng được quy định như sau:

Đối với những vụ án do cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu luật sư thì mức thù lao được trả cho luật sư là 120.000đ/1 ngày làm việc của luật sư.

Thời gian làm việc của luật sư bao gồm:

a) Thời gian gặp gỡ bị can, bị cáo;

b) Thời gian thu thập tài liệu, đồ vật, tình tiết liên quan đến việc bào chữa;

c) Thời gian nghiên cứu hồ sơ và chuẩn bị tài liệu tại cơ quan tiến hành tố tụng;

d) Thời gian tham gia phiên toà; 

Thời gian làm việc của luật sư phải được cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng trực tiếp giải quyết vụ án xác nhận. 

Ngoài khoản tiền thù lao, trong quá trình chuẩn bị và tham gia bào chữa tại phiên toà, luật sư được thành toán chi phí tiền tàu xe, lưu trú theo quy định hiện hành về chế độ công tác phí cho cán bộ, công chức nhà nước đi công tác trong nước.

Cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu luật sư tham gia tố tụng có trách nhiệm thanh toán theo đúng quy định của nhà nước về thù lao và các khoản chi phí nêu tại khoản 1, khoản 3 Điều này. Nguồn kinh phí chi trả được dự toán trong ngân sách hàng năm của cơ quan tiến hành tố tụng.

Ngoài khoản thù lao và chi phí do cơ quan tiến hành tố tụng thanh toán, luật sư không được đòi hỏi thêm bất cứ khoản tiền nào từ bị can, bị cáo hoặc thân nhân của họ.

Thực tế cho thấy, thời gian luật sư gặp gỡ bị can, bị cáo, nghiên cứu hồ sơ và chuẩn bị tài liệu tại cơ quan tiến hành tố tụng hay thời gian tham gia phiên toà có thể được xác nhận một cách dễ dàng, nhưng việc xác nhận thời gian luật sư thu thập tài liệu, đồ vật, tình tiết liên quan đến việc bào chữa lại gặp khó khăn. Vì vậy, luật sư cần lưu giữ tất cả tài liệu có liên quan làm cơ sở cho cơ quan tố tụng, người tiến hành tố tụng xác nhận thời gian làm việc của luật sư. Luật sư có thể xin xác nhận của người có thẩm quyền sau đây về thời gian làm việc:

- Quản giáo hoặc người quản lý trại giam về thời gian luật sư gặp gỡ bị can, bị cáo tại trại tạm giam;

- Thẩm phán phụ trách giải quyết vụ án về thời gian luật sư thu thập tài liệu, đồ vật, tình tiết liên quan đến việc bào chữa, thời gian nghiên cứu hồ sơ và chuẩn bị tài liệu tại Toà án;

- Chủ toạ phiên toà về thời gian luật sư tham gia phiên toà.

Bên cạnh đó, khi tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng, luật sư cần lưu ý về cách thức thanh toán thù lao như sau:

Đối với luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư thì luật sư đó không được trực tiếp nhận thù lao từ cơ quan tiến hành tố tụng mà phải thông qua tổ chức hành nghề luật sư nơi luật sư đó hành nghề. Tổ chức hành nghề luật sư nhận thù lao phải tuân theo các quy định của pháp luật về kế toán. Trường hợp luật sư hành nghề với tư cách cá nhân thì được quyền nhận thù lao trực tiếp từ cơ quan tiến hành tố tụng. Luật sư nhận thù lao cũng phải chấp hành đúng quy định của pháp luật về thuế, tài chính và thống kê.

3.5. Tiền lương theo hợp đồng lao động

Điều 58 của Luật Luật sư quy định về tiền lương theo hợp đồng lao động của luật sư hành nghề với tư cách cá nhân. Đây là điểm mới của Luật Luật sư so với Pháp lệnh luật sư năm 2001. Theo đó, luật sư hành nghề với tư cách cá nhân làm việc cho cơ quan, tổ chức theo hợp đồng lao động được nhận tiền lương theo thoả thuận trong hợp đồng lao động.

Trong trường hợp này, hợp đồng lao động là hợp đồng giao kết giữa cơ quan, tổ chức (người sử dụng lao động) và luật sư (người lao động), trong đó quy định về quyền, nghĩa vụ của các bên, thời gian làm việc, chế độ tiền lương, bảo hiểm...

3.6. Giải quyết tranh chấp về thù lao, chi phí, tiền lương theo hợp đồng lao động

Điều 59 Luật Luật sư quy định về việc giải quyết tranh chấp về thù lao, chi phí, tiền lương theo hợp đồng lao động như sau:

Việc giải quyết tranh chấp có liên quan đến thù lao và chi  phí của luật sư được thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự.

Việc giải quyết tranh chấp về tiền lương của luật sư hành nghề với tư cách cá nhân làm việc cho cơ quan, tổ chức theo hợp đồng lao động được thực hiện theo quy định của pháp luật về lao động.

Trường hợp thứ nhất: Tranh chấp có liên quan đến thù lao và chi phí của luật sư là tranh chấp giữa khách hàng và luật sư khi có mâu thuẫn về quyền, nghĩa vụ thanh toán thù lao và chi phí luật sư đã được thoả thuận trong hợp đồng dịch vụ pháp lý. Đây là hợp đồng dân sự, vì vậy, việc giải quyết tranh chấp phát sinh được thực hiện theo quy định của pháp luật dân sự.

Trường hợp thứ hai: Trong trường hợp luật sư hành nghề với tư cách cá nhân làm việc cho cơ quan, tổ chức theo hợp đồng lao động thì quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên được thực hiện theo hợp đồng lao động. Do đó, việc giải quyết tranh chấp về tiền lương cũng được thực hiện theo quy định của pháp luật về lao động.

4. Những quy định liên quan đến tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư

 Luật Luật sư quy định hoàn chỉnh hệ thống tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư từ trung ương đến địa phương, đó là Tổ chức luật sư toàn quốc và Đoàn luật sư ở các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Với việc quy định về Tổ chức luật sư toàn quốc và nhiệm vụ, quyền hạn của tổ chức này, Luật Luật sư đã tăng cường đáng kể vai trò tự quản của tổ chức luật sư. Cụ thể là Tổ chức luật sư toàn quốc sẽ ban hành Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư (thay thế Quy tắc mẫu do Bộ Tư pháp ban hành như hiện nay); phối hợp với Bộ Tư pháp trong việc ban hành quy chế tập sự hành nghề luật sư, đào tạo nghề luật sư, kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư. Tổ chức luật sư toàn quốc còn được giao quyền cấp, thu hồi Thẻ luật sư, quy định mẫu trang phục luật sư tham gia phiên toà... Việc tổ chức bồi dưỡng thường xuyên về kiến thức pháp luật, kỹ năng hành nghề và tổng kết, trao đổi kinh nghiệm hành nghề luật sư trong cả nước cũng thuộc thẩm quyền của Tổ chức luật sư toàn quốc. Việc giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật và các quyết định khác của Ban Chủ nhiệm các Đoàn luật sư cũng được giao cho Tổ chức luật sư toàn quốc. Đoàn luật sư và Tổ chức luật sư toàn quốc tổ chức và hoạt động theo quy định của Luật Luật sư và Điều lệ của tổ chức mình. Điều lệ của Đoàn luật sư do Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phê duyệt, Điều lệ của Tổ chức luật sư toàn quốc do Bộ Tư pháp phê duyệt sau khi thống nhất với Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Đây cũng là điểm mới được quy định trong Luật Luật sư.

4.1. Tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (Đoàn luật sư)

4.1.1. Về việc thành lập, giải thể Đoàn luật sư

a) Thành lập Đoàn luật sư

Khoản 2 Điều 60 của Luật Luật sư quy định về việc thành lập Đoàn luật sư như sau: "Tại mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương khi có từ ba người có Chứng chỉ hành nghề luật sư trở lên thì được thành lập Đoàn luật sư. Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cho phép thành lập Đoàn luật sư sau khi thống nhất với Bộ trưởng Bộ Tư pháp".

Nghị định số 28/2007/NĐ-CP quy định chi tiết về thủ tục thành lập Đoàn luật sư, bao gồm:

Thứ nhất, các luật sư chuẩn bị hồ sơ thành lập Đoàn luật sư. Hồ sơ bao gồm các giấy tờ sau đây:

- Đơn xin thành lập Đoàn luật sư;

- Danh sách sáng lập viên;

- Bản sao Chứng chỉ hành nghề luật sư của những sáng lập viên;

- Dự thảo Điều lệ Đoàn luật sư: Căn cứ vào các quy định của pháp luật về luật sư và Điều lệ của Tổ chức luật sư toàn quốc, các sáng lập viên dự thảo Điều lệ của Đoàn luật sư địa phương mình.

Hồ sơ thành lập Đoàn luật sư được gửi đến Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được hồ sơ, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có văn bản gửi Bộ Tư pháp về việc thành lập Đoàn luật sư tại địa phương.

Sau khi có ý kiến thống nhất bằng văn bản của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ra quyết định cho phép thành lập Đoàn luật sư; trong trường hợp từ chối thì phải thông báo lý do bằng văn bản cho người làm đơn. Người bị từ chối có quyền khiếu nại theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

Sở Tư pháp là cơ quan chuyên môn có trách nhiệm giúp Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong việc hướng dẫn và thực hiện thủ tục thành lập Đoàn luật sư. Cụ thể là Sở Tư pháp thực hiện một số nhiệm vụ như sau:

- Hướng dẫn lập hồ sơ thành lập Đoàn luật sư;

- Hướng dẫn về trình tự, thủ tục thành lập Đoàn luật sư;

- Thẩm định hồ sơ trình Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định cho phép thành lập Đoàn luật sư;

- Soạn thảo Quyết định cho phép thành lập Đoàn luật sư. 

Như vậy, Đoàn luật sư được thành lập trên cơ sở Quyết định cho phép thành lập Đoàn luật sư của Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sau khi thống nhất ý kiến với Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Thành viên của Đoàn luật sư là các luật sư. Quyền và nghĩa vụ của thành viên Đoàn luật sư do Điều lệ Đoàn luật sư quy định. Sau khi được thành lập, Đoàn luật sư hoạt động theo nguyên tắc độc lập và tự quản, đồng thời có sự phối hợp với cơ quan nhà nước theo nguyên tắc "kết hợp quản lý nhà nước với phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, bảo đảm việc tuân theo pháp luật, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư" trong quản lý về hành nghề luật sư.

b) Giải thể Đoàn luật sư

Việc giải thể Đoàn luật sư được quy định tại Nghị định số 28/2007/NĐ-CP, cụ thể như sau:

"Đoàn luật sư bị giải thể khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

1. Không còn đủ ba luật sư;

2. Vi phạm pháp luật nghiêm trọng."

Trường hợp thứ nhất, Đoàn luật sư bị giải thể khi không còn đủ số lượng luật sư tối thiểu (03 luật sư) để thành lập Đoàn luật sư theo quy định tại khoản 2 Điều 60 của Luật Luật sư.

Trường hợp thứ hai, Đoàn luật sư bị giải thể khi có hành vi vi phạm pháp luật gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân.

Khi Đoàn luật sư thuộc một trong các trường hợp nêu trên, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ra quyết định giải thể Đoàn luật sư sau khi thống nhất ý kiến với Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Tương tự như việc thành lập Đoàn luật sư, Sở Tư pháp có trách nhiệm giúp Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong việc thực hiện thủ tục giải thể Đoàn luật sư.

4.1.2. Về nhiệm vụ, quyền hạn của Đoàn luật sư

Điều 61 của Luật Luật sư quy định 14 nhiệm vụ, quyền hạn của Đoàn luật sư. Những nhiệm vụ, quyền hạn này có thể tập hợp thành hai nhóm cơ bản như sau:

Nhóm nhiệm vụ, quyền hạn thể hiện chức năng đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đoàn luật sư với tính cách là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư là đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư trong hành nghề. Đoàn luật sư là nơi tập hợp và củng cố khối đoàn kết giữa các luật sư, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của luật sư, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của luật sư trong trường hợp bị xâm phạm.

Chức năng đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư của Đoàn luật sư được thể hiện ở một số khía cạnh chủ yếu sau đây:

- Thay mặt cho các luật sư thành viên trong quan hệ với cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài;

- Tập hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, ý kiến đóng góp, kiến nghị của luật sư;

- Hoà giải tranh chấp giữa người tập sự hành nghề luật sư, luật sư với tổ chức hành nghề luật sư; giữa khách hàng với tổ chức hành nghề luật sư và luật sư.

Nhóm nhiệm vụ, quyền hạn thể hiện vai trò tự quản của Đoàn luật sư

a) Giám sát, phối hợp với Đoàn luật sư ở địa phương khác giám sát việc tuân theo pháp luật, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư là thành viên, luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư và chi nhánh của tổ chức hành nghề luật sư tại địa phương; xử lý kỷ luật đối với luật sư.

Hoạt động luật sư gắn liền với cơ chế thực thi pháp luật, đến hoạt động của cơ quan nhà nước, đặc biệt là cơ quan tiến hành tố tụng, góp phần bảo vệ công lý, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của công dân. Do đó, trong hoạt động nghề nghiệp, luật sư phải tuân thủ các quy định của pháp luật, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư. Giám sát việc tuân theo pháp luật, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư là một nhiệm vụ, quyền hạn rất quan trọng của Đoàn luật sư.

So với Pháp lệnh luật sư năm 2001, Luật Luật sư mở rộng hơn nhiệm vụ, quyền hạn của Đoàn luật sư trong giám sát việc tuân theo pháp luật, quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư. Điều này thể hiện ở chỗ, Đoàn luật sư không chỉ thực hiện việc giám sát đối với các luật sư là thành viên của mình mà còn đối với các luật sư là thành viên của Đoàn luật sư địa phương khác hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư và chi nhánh của tổ chức hành nghề luật sư có trụ sở tại địa phương mình.

Hoạt động giám sát của Đoàn luật sư thể hiện ở một số nội dung chính như sau:

- Theo dõi, kiểm tra hoạt động hành nghề của các luật sư thành viên, các luật sư hành nghề trong tổ chức hành nghề luật sư, chi nhánh của tổ chức hành nghề luật sư tại địa phương;

-  Xử lý kỷ luật theo thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý vi phạm theo quy định của pháp luật đối với luật sư trong trường hợp phát hiện luật sư có hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư.

b) Giám sát, phối hợp với Đoàn luật sư ở địa phương khác giám sát hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư, chi nhánh, văn phòng giao dịch của tổ chức hành nghề luật sư; yêu cầu tổ chức hành nghề luật sư chấm dứt hành vi vi phạm pháp luật và đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý.

Bên cạnh việc giám sát hoạt động của cá nhân luật sư, Đoàn luật sư còn có nhiệm vụ, quyền hạn trong việc giám sát hoặc phối hợp với các Đoàn luật sư ở địa phương khác giám sát hoạt động của tổ chức hành nghề luật sư, chi nhánh, văn phòng giao dịch của tổ chức hành nghề luật sư. Đây là điểm tiến bộ của Luật Luật sư thể hiện đậm nét hơn vai trò tự quản của Đoàn luật sư đối với tổ chức và hoạt động hành nghề luật sư.

Đoàn luật sư thực hiện hoạt động giám sát tổ chức hành nghề luật sư dưới các hình thức sau đây:

- Theo dõi, kiểm tra tình hình tổ chức, hoạt động của các tổ chức hành nghề luật sư, chi nhánh, văn phòng giao dịch của tổ chức hành nghề luật sư tại địa phương;

- Yêu cầu tổ chức hành nghề luật sư, chi nhánh, văn phòng giao dịch của tổ chức hành nghề luật sư báo cáo về tình hình tổ chức, hoạt động.

Trong quá trình thực hiện giám sát, nếu phát hiện có dấu hiện vi phạm pháp luật, Đoàn luật sư có quyền yêu cầu tổ chức hành nghề luật sư chấm dứt hành vi vi phạm và đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý. Việc thực hiện tốt nhiệm vụ, quyền hạn này sẽ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, trách nhiệm pháp lý và đạo đức nghề nghiệp cho từng luật sư cũng như tổ chức hành nghề luật sư.

c) Tổ chức đăng ký và giám sát người tập sự hành nghề luật sư.

Tổ chức đăng ký và giám sát người tập sự hành nghề luật sư cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Đoàn luật sư. Chất lượng của việc tập sự hành nghề luật sư có ý nghĩa rất quan trọng đối với việc nâng cao chất lượng của đội ngũ luật sư nói chung và năng lực hành nghề của từng luật sư nói riêng. Để bảo đảm việc tập sự hành nghề luật sư được thực hiện theo đúng Quy chế tập sự hành nghề luật sư, Đoàn luật sư giám sát người tập sự hành nghề luật sư, luật sư hướng dẫn, tổ chức hành nghề luật sư nhận người tập sự trong việc tuân theo Quy chế đó.

d) Nhận hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư và đề nghị Bộ Tư pháp cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Theo quy định của Luật Luật sư, người đạt yêu cầu kỳ kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư phải có hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư gửi Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư nơi đăng ký tập sự. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có trách nhiệm nhận hồ sơ cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư và kịp thời đề nghị Bộ Tư pháp cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư bảo đảm quyền hành nghề của người đáp ứng đủ điều kiện hành nghề luật sư.

đ) Tổ chức đăng ký việc gia nhập Đoàn luật sư; tổ chức việc chuyển, tiếp nhận luật sư; đề nghị Tổ chức luật sư toàn quốc cấp Thẻ luật sư.

Gia nhập Đoàn luật sư là một điều kiện bắt buộc đối với người muốn hành nghề luật sư. Bởi vì, không giống như các nghề nghiệp khác, nghề luật sư là nghề có tính chất đặc thù. Để bảo vệ lợi ích của khách hàng, lợi ích của xã hội, đồng thời góp phần ngăn ngừa sự lạm dụng tín nhiệm, các hành vi vi phạm từ phía các luật sư, Luật Luật sư quy định rất chặt chẽ về nghĩa vụ, trách nhiệm tuân thủ pháp luật, tuân theo quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư. Để các quy định này được bảo đảm thực hiện trên thực tế thì ngoài cơ chế theo dõi, giám sát, kiểm tra từ phía cơ quan quản lý nhà nước, Đoàn luật sư phải phát huy vai trò tự quản trong quản lý nghề nghiệp đối với luật sư, tổ chức hành nghề luật sư.

Việc luật sư phải gia nhập, sinh hoạt trong một Đoàn luật sư và chịu sự quản lý của Đoàn luật sư càng trở nên quan trọng và cần thiết khi Đảng ta chủ trương “tạo điều kiện về pháp lý để phát huy chế độ tự quản của tổ chức luật sư; đề cao trách nhiệm của tổ chức luật sư đối với thành viên của mình” (Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020).

Trong quá trình hành nghề, luật sư có thể chuyển sinh hoạt từ Đoàn luật sư địa phương này sang Đoàn luật sư địa phương khác. Đoàn luật sư có trách nhiệm tổ chức việc chuyển, tiếp nhận luật sư chuyển sinh hoạt Đoàn luật sư. Đây là quy định mới của Luật Luật sư so với Pháp lệnh luật sư năm 2001.

e) Phân công tổ chức hành nghề luật sư cử luật sư hoặc trực tiếp cử luật sư hành nghề với tư cách cá nhân tham gia tố tụng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng.

Đối với các vụ án hình sự mà luật sư tham gia theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng, Đoàn luật sư có trách nhiệm phân công tổ chức hành nghề luật sư cử luật sư hoặc trực tiếp cử luật sư hành nghề với tư cách cá nhân tham gia tố tụng. Để bảo đảm chất lượng của việc bào chữa trong các vụ án này, Đoàn luật sư cũng phải có trách nhiệm theo dõi, giám sát hoạt động của luật sư được cử tham gia tố tụng.

g) Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền. 

Theo quy định của Luật Luật sư, Đoàn luật sư có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến hoạt động hành nghề luật sư. Đây được coi là nhiệm vụ thể hiện vai trò tự quản của Đoàn luật sư, là công việc nội bộ của tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư. Do đó, Luật Luật sư chỉ quy định những nguyên tắc mang tính định hướng chung chứ không quy định chi tiết về trình tự, thủ tục. Những vấn đề cụ thể về thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo được quy định trong Điều lệ của Đoàn luật sư.

h) Tổng kết, trao đổi kinh nghiệm, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và thực hiện các biện pháp khác nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho luật sư.

Tổ chức các lớp bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho luật sư thành viên là nhiệm vụ thường xuyên của Đoàn luật sư. Việc bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cần được thực hiện theo kế hoạch, chương trình phù hợp với yêu cầu thực tiễn và định hướng phát triển nghề nghiệp. Hàng năm, Đoàn luật sư tổ chức tổng kết, trao đổi kinh nghiệm hành nghề luật sư để đánh giá về những ưu điểm, hạn chế, nguyên nhân và giải pháp khắc phục, đồng thời đề ra phương hướng hoạt động cho năm tới.

 i) Tổ chức để các luật sư tham gia tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

Luật sư là những người am hiểu về pháp luật và việc áp dụng pháp luật trong thực tế. Vì vậy, việc Đoàn luật sư tổ chức cho các luật sư tham gia tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật có ý nghĩa thiết thực trong việc đưa pháp luật đến với mỗi người dân, góp phần hình thành thói quen "sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật" trong công việc và cuộc sống của mỗi công dân.

Việc Đoàn luật sư tổ chức để các luật sư tham gia tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật có thể được thực hiện theo các hình thức sau đây:

- Tổ chức các hội thảo, toạ đàm để tham gia ý kiến về các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật hoặc giới thiệu về các văn bản đã được ban hành; trao đổi, thảo luận về các vấn đề pháp luật đang thu hút sự quan tâm của dư luận;

- Tham gia viết bài cho các báo, tạp chí về những vấn đề pháp luật, về thực tiễn thi hành pháp luật, về kinh nghiệm hành nghề;

- Biên soạn và phổ biến tài liệu hướng dẫn pháp luật cho nhân dân...

4.1.3. Về Điều lệ của Đoàn luật sư

Các quy định của Luật Luật sư về Điều lệ Đoàn luật sư về cơ bản là kế thừa các quy định tương ứng của Pháp lệnh luật sư năm 2001. Xuất phát từ tính chất đặc thù của nghề luật sư, nên Đoàn luật sư mặc dù là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư nhưng có vị trí, vai trò rất quan trọng đối với quản lý luật sư từ góc độ nghề nghiệp. Đoàn luật sư hoạt động theo Điều lệ của Đoàn và về nguyên tắc, Điều lệ không được trái với quy định pháp luật về luật sư. Do đó, pháp luật về luật sư với tính cách là văn bản pháp luật chuyên ngành cần quy định những nội dung cơ bản của Điều lệ Đoàn luật sư. Những quy định của pháp luật chỉ mang tính hướng dẫn, định hướng chứ không hạn chế quyền tự quyết của Đoàn luật sư. Mặt khác, quy định về những nội dung cơ bản của Điều lệ cũng tạo cơ sở pháp lý để cơ quan nhà nước có thẩm quyền căn cứ vào đó mà phê duyệt Điều lệ.

Căn cứ vào quy định của Luật Luật sư, pháp luật về hội và Điều lệ của Tổ chức luật sư toàn quốc, mỗi Đoàn luật sư xây dựng Điều lệ của Đoàn mình để điều chỉnh các quan hệ nội bộ của Đoàn.

4.2. Tổ chức xã hội - nghề nghiệp toàn quốc của luật sư (Liên đoàn luật sư Việt Nam)

Theo quy định của Luật Luật sư, Tổ chức luật sư toàn quốc là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của các luật sư trong phạm vi cả nước. Luật Luật sư cũng quy định rõ về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Tổ chức luật sư toàn quốc. Tổ chức luật sư toàn quốc được thành lập sau khi Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất thông qua Điều lệ và bầu ra các cơ quan của Tổ chức luật sư toàn quốc. Tổ chức luật sư toàn quốc bắt đầu hoạt động kể từ ngày Điều lệ được Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Nội vụ phê duyệt.

4.2.1. Về địa vị pháp lý

Theo quy định tại khoản 1 Điều 64 của Luật Luật sư thì Tổ chức luật sư toàn quốc là tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư trong phạm vi cả nước, đại diện cho luật sư, các Đoàn luật sư, có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản, hoạt động theo nguyên tắc tự trang trải bằng nguồn thu từ phí thành viên, các khoản đóng góp của thành viên và nguồn thu hợp pháp khác.

Tổ chức luật sư toàn quốc tham gia Mặt trận Tổ quốc Việt Nam theo quy định của Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tổ chức luật sư toàn quốc có quan hệ phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

Thành viên của Tổ chức luật sư toàn quốc bao gồm các Đoàn luật sư và các luật sư. Các luật sư tham gia Tổ chức luật sư toàn quốc thông qua Đoàn luật sư nơi mình gia nhập. Như vậy, khi đã gia nhập một Đoàn luật sư địa phương và được cấp Thẻ luật sư thì luật sư đó đương nhiên là thành viên của Tổ chức luật sư toàn quốc mà không cần phải có thêm thủ tục gia nhập nữa. Quyền và nghĩa vụ của các thành viên Tổ chức luật sư toàn quốc do Điều lệ Tổ chức luật sư toàn quốc quy định.

4.2.2. Về nhiệm vụ, quyền hạn

Nhiệm vụ, quyền hạn của Tổ chức luật sư toàn quốc được quy định tại Điều 65 của Luật Luật sư. Trên cơ sở các quy định của Luật, Tổ chức luật sư toàn quốc ban hành Điều lệ, trong đó quy định cụ thể và chi tiết về nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong tổ chức mình, về quyền và nghĩa vụ của các thành viên, mối quan hệ của Tổ chức luật sư toàn quốc với cơ quan quản lý nhà nước về hành nghề luật sư, cơ quan, tổ chức khác.

a) Đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của luật sư, các Đoàn luật sư trong phạm vi cả nước

Nếu như Đoàn luật sư chỉ có thể đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các luật sư thành viên trong phạm vi một địa phương, thì Tổ chức luật sư toàn quốc là nơi tập hợp, thể hiện tiếng nói, nguyện vọng chung của toàn thể giới luật sư Việt Nam. Tổ chức luật sư toàn quốc đại diện cho các Đoàn luật sư, các luật sư trong quan hệ với cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức khác ở cấp trung ương, với các tổ chức nước ngoài và quốc tế. Trong trường hợp quyền, lợi ích hợp pháp của Đoàn luật sư, luật sư bị xâm phạm, Tổ chức luật sư toàn quốc có nhiệm vụ đứng ra phối hợp với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giải quyết.

b) Ban hành và giám sát việc tuân theo Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư

Tuân theo Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư là một trong những nghĩa vụ cơ bản của luật sư khi hành nghề. Luật Luật sư giao cho Tổ chức luật sư toàn quốc ban hành và thực hiện việc giám sát việc tuân theo Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư. Đây là một điểm mới của Luật Luật sư so với Pháp lệnh luật sư năm 2001, thể hiện việc đề cao hơn nữa trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Thi hành Pháp lệnh luật sư năm 2001, Bộ Tư pháp ban hành Bản Quy tắc mẫu về đạo đức nghề nghiệp luật sư. Trên cơ sở Bản Quy tắc mẫu và tình hình thực tiễn tại mỗi địa phương, Đoàn luật sư xây dựng Bản Quy tắc áp dụng cho các luật sư thành viên của mình.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, không có nhiều Đoàn luật sư cụ thể hoá được Bản Quy tắc mẫu mà áp dụng gần như toàn bộ những nội dung mang tính định hướng chung và chỉ là yêu cầu tối thiểu về đạo đức nghề nghiệp luật sư. Trong điều kiện cải cách tư pháp và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, việc trau dồi phẩm chất cá nhân, đạo đức, uy tín và trách nhiệm nghề nghiệp luật sư ngày càng được Nhà nước, xã hội và ngay cả chính giới luật sư quan tâm.

Việc tham khảo kinh nghiệm nước ngoài cho thấy, các nước có nghề luật sư phát triển như Anh, Pháp, Mỹ, Đức, Úc, Cana đa, Singapore đều có Bộ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư rất chi tiết, cụ thể.

Do đó, việc sớm ban hành Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư Việt Nam để thay thế bản Quy tắc mẫu về đạo đức nghề nghiệp hiện hành là một yêu cầu khách quan và cấp thiết.

c) Phối hợp với Bộ Tư pháp trong việc ban hành Quy chế tập sự hành nghề luật sư; đào tạo nghề luật sư, kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư

Đây là một trong những công việc thể hiện nguyên tắc "kết hợp quản lý nhà nước với phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư" trong quản lý hành nghề luật sư. Bộ Tư pháp phối hợp với tổ chức luật sư toàn quốc trong việc soạn thảo Quy chế, cử người tham gia Hội đồng kiểm tra kết quả hành nghề luật sư.

Theo quy định của Nghị định số 28/2007/NĐ-CP, Tổ chức luật sư toàn quốc được thành lập cơ sở đào tạo nghề luật sư để đào tạo nghề luật sư. Quy định này cũng thể hiện chủ trương từng bước xã hội hoá một số công việc liên quan đến quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư.

d) Tổ chức bồi dưỡng thường xuyên về kiến thức pháp luật, kỹ năng hành nghề cho luật sư; tổng kết, trao đổi kinh nghiệm hành nghề luật sư trong cả nước

Một trong những mục đích hoạt động của Tổ chức luật sư toàn quốc cũng như Đoàn luật sư địa phương là không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ pháp lý của luật sư đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Do vậy, việc bồi dưỡng thường xuyên về kiến thức pháp luật, kỹ năng hành nghề cho luật sư; tổng kết, trao đổi kinh nghiệm hành nghề luật sư trong cả nước là nhiệm vụ rất quan trọng của Tổ chức luật sư toàn quốc. Ngoài việc trực tiếp tổ chức các lớp bồi dưỡng cho luật sư trong phạm vi cả nước, Tổ chức luật sư toàn quốc còn có nhiệm vụ lập kế hoạch, chương trình bồi dưỡng tổng thể và hướng dẫn các Đoàn luật sư thực hiện. Kinh nghiệm của một số nước cho thấy, việc tham gia bồi dưỡng, cập nhật kiến thức pháp luật theo định kỳ hàng năm là yêu cầu bắt buộc đối với luật sư. Pháp luật của nước ta không quy định về vấn đề này mà để Tổ chức luật sư toàn quốc quy định trong Điều lệ của mình cho phù hợp với tính chất nghề nghiệp.

đ) Quy định việc miễn, giảm thù lao, trợ giúp pháp lý miễn phí của luật sư, việc giải quyết tranh chấp liên quan đến thù lao, chi phí của luật sư

Xuất phát từ quan điểm miễn, giảm thù lao, thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí của luật sư là việc Nhà nước chỉ nên khuyến khích luật sư thực hiện chứ không thể yêu cầu bắt buộc, Luật Luật sư giao cho Tổ chức luật sư toàn quốc quy định cụ thể về vấn đề này. Căn cứ vào những quy định của Luật Luật sư, Tổ chức luật sư toàn quốc quy định cụ thể về nguyên tắc miễn, giảm thù lao; những trường hợp được miễn, giảm thù lao; mức miễn, giảm thù lao; số giờ thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí của luật sư; đối tượng được trợ giúp pháp lý miễn phí; quyền và nghĩa vụ của luật sư khi thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí.

Trong hoạt động hành nghề luật sư, các tranh chấp liên quan đến thù lao, chi phí của luật sư có thể phát sinh. Tổ chức luật sư toàn quốc có trách nhiệm quy định chi tiết về việc giải quyết các tranh chấp đó (quy định về cơ quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp, cơ chế giải quyết tranh chấp, trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp).

e) Quy định phí tập sự hành nghề luật sư, phí gia nhập Đoàn luật sư, phí thành viên

 Hiện nay, quy định về phí tập sự hành nghề luật sư, phí gia nhập Đoàn luật sư, phí thành viên chưa có sự thống nhất giữa các Đoàn luật sư trong cả nước. Mỗi Đoàn luật sư áp dụng một mức phí khác nhau, gây khó khăn không chỉ cho người tập sự hành nghề luật sư, luật sư mà cho cả cơ quan nhà nước trong quá trình quản lý hoạt động hành nghề luật sư.

Tổ chức luật sư toàn quốc có nhiệm vụ quy định về phí tập sự hành nghề luật sư, phí gia nhập Đoàn luật sư, phí thành viên để áp dụng thống nhất trong phạm vi toàn quốc.

g) Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền

Ban thường vụ của Tổ chức luật sư toàn quốc có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định xử lý kỷ luật luật sư của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư. Đối với quyết định xử lý kỷ luật bằng hình thức khiển trách hoặc cảnh cáo, thì quyết định giải quyết khiếu nại của Ban thường vụ của Tổ chức luật sư toàn quốc là quyết định cuối cùng. Trong trường hợp bị xử lý kỷ luật bằng hình thức đình chỉ tư cách thành viên hoặc xoá tên khỏi danh sách Đoàn luật sư, thì sau khi khiếu nại đến Ban thường vụ của Tổ chức luật sư toàn quốc người bị xử lý kỷ luật còn có quyền khiếu nại tiếp đến Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Ban thường vụ của Tổ chức luật sư toàn quốc cũng có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư, quyết định, hành vi của các cơ quan của Tổ chức luật sư toàn quốc.

4.4. Về Điều lệ của Tổ chức luật sư toàn quốc

Điều lệ của Tổ chức luật sư toàn quốc là văn bản điều chỉnh các quan hệ nội bộ của hệ thống tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư trong phạm vi cả nước. Theo quy định của Luật Luật sư, Tổ chức luật sư toàn quốc ban hành Điều lệ làm căn cứ để các Đoàn luật sư địa phương ban hành Điều lệ của mình. Quy định này nhằm khắc phục tình trạng phân tán, không thống nhất về tổ chức và hoạt động của các Đoàn luật sư, góp phần tích cực đối với việc tăng cường vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

5. Những quy định liên quan đến hành nghề của tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài, luật sư nước ngoài tại Việt Nam

Hành nghề của tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài, luật sư nước ngoài tại Việt Nam là một chương mới của Luật Luật sư. Những quy định tại chương này kế thừa Nghị định số 87/2003/NĐ-CP ngày 22 tháng 7 năm 2003 về hành nghề của tổ chức luật sư nước ngoài, luật sư nước ngoài tại Việt Nam với một số điểm mới cơ bản sau đây :

Thứ nhất, theo quan điểm coi tổ chức hành nghề của luật sư  như loại hình doanh nghiệp đặc biệt, đồng thời để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, Luật Luật sư quy định Chi nhánh của tổ chức luật sư nước ngoài, Công ty luật nước ngoài được tổ chức, hoạt động theo quy định của Luật Luật sư, pháp luật về doanh nghiệp, pháp luật về đầu tư và các quy định khác của pháp luật có liên quan (khoản 2 Điều 69).

Thứ hai, mở rộng phạm vi hành nghề của tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam, theo đó Chi nhánh, Công ty luật nước ngoài tại Việt Nam được cử luật sư Việt Nam trong Chi nhánh, Công ty mình tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện, người bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự cho khách hàng trước Toà án Việt Nam đối với các vụ, việc mà Chi nhánh, Công ty thực hiện tư vấn pháp luật, trừ vụ án hình sự (Điều 70);

Quy định này có những ưu điểm sau đây:

- Giảm bớt hạn chế về tiếp cận thị trường đối với tổ chức luật sư nước ngoài hành nghề tại Việt Nam, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hội nhập kinh tế quốc tế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc gia nhập WTO của Việt Nam.

- Tạo điều kiện thực tế cho các luật sư Việt Nam tham gia vào các vụ kiện mang tính chất quốc tế, qua đó có thể nâng cao kiến thức và kinh nghiệm giải quyết các tranh chấp quốc tế.

- Tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động hành nghề của tổ chức luật sư nước ngoài tại Việt Nam. Tổ chức hành nghề luật sư nước ngoài tại Việt Nam có thể tiếp nhận và thực hiện trọn gói vụ việc cho khách hàng, từ việc tư vấn đến cả giải quyết tranh chấp phát sinh tại Toà án Việt Nam.

Thứ ba, ngoài các quyền, nghĩa vụ được quy định riêng thì tổ chức luật sư nước ngoài, luật sư nước ngoài còn phải tuân theo các nguyên tắc hành nghề, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp và một số quyền, nghĩa vụ khác được quy định trong Luật Luật sư.

6. Những quy định về quản lý hành nghề luật sư

Cũng như Pháp lệnh luật sư năm 2001, Luật Luật sư quy định nguyên tắc kết hợp quản lý nhà nước với phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Trên cơ sở phân định rõ trách nhiệm quản lý của Nhà nước và trách  nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, cơ quan quản lý nhà nước chỉ thực hiện những công việc thuộc về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Nhà nước, còn những vấn đề về quản lý nghề nghiệp thì giao cho tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư thực hiện. Với mục đích tạo cơ sở pháp lý để phát huy chế độ tự quản của tổ chức luật sư, Luật Luật sư quy định hoàn chỉnh hệ thống tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư bao gồm Tổ chức luật sư toàn quốc và Đoàn luật sư ở các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương cũng như chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các tổ chức này.

Quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư thể hiện chức năng định hướng, điều tiết và hỗ trợ phát triển của Nhà nước đối với nghề luật sư, chứ không mang tính chất hành chính, không can thiệp vào hoạt động nghề nghiệp của luật sư. Tính chất của quản lý nhà nước, về cơ bản, là phù hợp với thực tiễn nghề luật sư ở nước ta, cũng như thông lệ mà một số nước trên thế giới áp dụng. Nội dung quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư thể hiện ở các công việc sau đây: quyết định chiến lược, chính sách phát triển nghề luật sư; thực hiện các biện pháp hỗ trợ phát triển nghề luật sư; ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về luật sư; đào tạo nghề luật sư; cấp, thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư, Giấy đăng ký hoạt động, Giấy phép hành nghề; phê duyệt Điều lệ của Đoàn luật sư, Tổ chức luật sư toàn quốc; kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo về tổ chức luật sư và hành nghề luật sư.

Tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư thực hiện các công việc thể hiện vai trò tự quản của mình như: đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư thành viên trong hành nghề; giám sát việc tuân theo pháp luật, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư, Quy chế tập sự hành nghề luật sư của luật sư, người tập sự hành nghề luật sư, tổ chức hành nghề luật sư; bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho các luật sư thành viên; tập hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của các luật sư; hoà giải tranh chấp, giải quyết khiếu nại, tố cáo theo thẩm quyền.

Trong hoạt động quản lý luật sư và hành nghề luật sư, giữa cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư có sự phối hợp trong việc thực hiện một số công việc như: đào tạo nghề luật sư; soạn thảo và ban hành Quy chế tập sự hành nghề luật sư; tổ chức kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư; giải quyết khiếu nại về kỷ luật của luật sư.

Như vậy, Luật Luật sư đã chuyển giao một số nhiệm vụ, quyền hạn mà từ trước tới nay do cơ quan quản lý nhà nước thực hiện sang cho Tổ chức luật sư toàn quốc hoặc các Đoàn luật sư và quy định cụ thể sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư trong một số công việc cụ thể. Điều này tạo điều kiện để tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư có thể phát huy tốt nhất vai trò tự quản của mình, từng bước chuyên nghiệp hoá tổ chức và hoạt động hành nghề luật sư.

7. Những quy định liên quan đến xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp

Những quy định về xử lý vi phạm của Luật Luật sư có nhiều điểm mới so với Pháp lệnh luật sư năm, 2001. Luật Luật sư phân định rõ việc xử lý kỷ luật đối với luật sư, xử lý vi phạm hành chính đối với luật sư, tổ chức hành nghề luật sư và giải quyết tranh chấp liên quan đến hoạt động hành nghề luật sư.

7.1. Xử lý kỷ luật luật sư

Xử lý kỷ luật luật sư là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn quan trọng của Đoàn luật sư trong việc quản lý hoạt động hành nghề luật sư. Khác với các tổ chức xã hội - nghề nghiệp khác, Đoàn luật sư có nhiệm vụ giám sát, kiểm tra việc tuân thủ pháp luật của các luật sư; ban hành và giám sát việc tuân theo Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư trong hành nghề và đặc biệt là Đoàn luật sư có thẩm quyền xử lý kỷ luật đối với các luật sư có hành vi vi phạm đến mức bị đình chỉ hành nghề.

Khoản 1 Điều 85 của Luật Luật sư quy định: “Luật sư vi phạm quy định của Luật này, Điều lệ, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư và quy định khác của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm phải chịu một trong các hình thức kỷ luật sau đây:

- Khiển trách;

- Cảnh cáo;

- Tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư từ sáu tháng đến hai mươi bốn tháng;

- Xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư".

Sau khi gia nhập Đoàn luật sư, luật sư phải chịu sự quản lý của Đoàn luật sư. Đoàn luật sư thực hiện quyền quản lý luật sư theo Điều lệ, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư. Thẩm quyền xử lý kỷ luật đối với các luật sư có hành vi vi phạm thể hiện vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.

Luật sư vi phạm quy định của Luật Luật sư thì trước hết bị xử lý theo quy định của pháp luật từ phía cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đây là chế tài của Nhà nước đối với luật sư có hành vi vi phạm pháp luật. Từ phía tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, căn cứ Điều lệ Đoàn luật sư, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư và tuỳ theo tính chất, mức độ của hành vi vi phạm pháp luật đó, Đoàn luật sư có thể xem xét, quyết định hình thức xử lý kỷ luật phù hợp đối với luật sư.

Cũng có trường hợp luật sư có hành vi vừa vi phạm pháp luật, vừa vi phạm Điều lệ, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp, bởi vì những hành vi đó có tính chất đan xen giữa pháp luật của Nhà nước và quy định nghề nghiệp của tổ chức luật sư. Những hành vi này được thể hiện không những trong văn bản quy phạm pháp luật mà còn trong Điều lệ, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư (Nhóm nghĩa vụ cơ bản của luật sư trong hành nghề). Do vậy, trong trường hợp này, ngoài việc bị xử lý kỷ luật, luật sư còn bị xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trong thực tế, cũng có trường hợp hành vi  của luật sư không bị pháp luật cấm, nhưng nếu thực hiện hành vi đó thì luật sư vi phạm Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp (Ví dụ: thoả thuận về khoản tiền hứa thưởng của khách hàng sau khi hoàn thành vụ việc, cùng kinh doanh với khách hàng, sử dụng thông tin biết được từ khách hàng để thực hiện giao dịch khác có lợi cho mình...) và do đó, vẫn bị xử lý kỷ luật đến mức bị xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư (mất quyền hành nghề).

7.1.1. Hình thức xử lý kỷ luật đối với luật sư

a) Khiển trách

Đây là hình thức xử lý kỷ luật mang tính chất răn đe, giáo dục đối với các luật sư có hành vi vi phạm lần đầu, ở mức độ nhẹ, không gây hậu quả nghiêm trọng hay ảnh hưởng xấu đến hoạt động hành nghề và sai phạm đó có thể sửa chữa, khắc phục được.

b) Cảnh cáo

Cảnh cáo là hình thức kỷ luật đối với các luật sư có hành vi vi phạm ở mức độ nặng hơn hình thức kỷ luật khiển trách nhưng chưa đến mức bị tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư. Cảnh cáo cũng được áp dụng đối với trường hợp luật sư đã bị khiển trách nhưng lại tái phạm.

c) Tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư từ sáu tháng đến hai mươi bốn tháng

Tạm đình chỉ tư cách thành viên của Đoàn luật sư từ sáu tháng đến hai mươi bốn tháng là hình thức kỷ luật mới của Luật Luật sư so với Pháp lệnh luật sư năm 2001. Theo quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001 thì chỉ có 3 hình thức xử lý kỷ luật đối với luật sư là: khiển trách, cảnh cáo và xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư. Trên cơ sở đó, khi soạn thảo Điều lệ, các Đoàn luật sư phải cụ thể hoá các hình thức xử lý kỷ luật cho phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh trong từng giai đoạn phát triển của Đoàn mình. Tuy nhiên, trên thực tế, phần lớn Điều lệ của các Đoàn luật sư đều giữ nguyên 3 hình thức kỷ luật như quy định của Pháp lệnh luật sư năm 2001. Do vậy, trong thời gian qua, một số Đoàn luật sư đã gặp khó khăn trong việc áp dụng hình thức xử lý kỷ luật đối với trường hợp nếu áp dụng hình thức cảnh cáo thì quá nhẹ nhưng nếu áp dụng hình thức xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư thì quá nặng. Khắc phục tình trạng nêu trên, Luật Luật sư bổ sung hình thức kỷ luật tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư từ sáu tháng đến hai mươi bốn tháng.

Trong thời gian bị kỷ luật bằng hình thức này, người bị kỷ luật không được hành nghề luật sư; nếu người bị kỷ luật thực hiện hoạt động hành nghề luật sư thì bị coi là hành nghề luật sư bất hợp pháp và sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Đoàn luật sư xem xét quá trình chấp hành kỷ luật và quyết định khôi phục lại tư cách thành viên Đoàn luật sư cho người bị kỷ luật sau khi người đó chấp hành xong quyết định kỷ luật.

d) Xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư

Xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư là hình thức xử lý kỷ luật nặng nhất đối với luật sư. Hình thức kỷ luật này được áp dụng trong trường hợp luật sư có hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng, vi phạm Điều lệ, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư gây ảnh hưởng xấu đến uy tín nghề nghiệp luật sư, đến an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức và cá nhân.

Khoản 3 Điều 85 của Luật Luật sư quy định luật sư bị xử lý kỷ luật bằng hình thức xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư thì bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư. Sau khi ra quyết định kỷ luật xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư, Đoàn luật sư phải thông báo bằng văn bản cho Sở Tư pháp địa phương và đề nghị Bộ Tư pháp thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư, đồng thời, đề nghị Tổ chức luật sư toàn quốc thu hồi Thẻ luật sư.

Sau khi bị xử lý kỷ luật bằng hình thức xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư, người bị kỷ luật muốn trở lại hành nghề luật sư lại thì phải có đủ tiêu chuẩn quy định tại Điều 10 của Luật Luật sư, có Chứng chỉ hành nghề luật sư và gia nhập một Đoàn luật sư.

Để được cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư, theo quy định tại khoản 2 Điều 19 của Luật Luật sư thì sau thời hạn 03 năm, kể từ ngày quyết định thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư có hiệu lực, nếu người bị thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư do bị xử lý kỷ luật bằng hình thức xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư có đủ tiêu chuẩn quy định tại Điều 10 của Luật Luật sư thì được xem xét cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư. Thủ tục cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư được thực hiện tương tự như thủ tục cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư lần đầu.

Người được cấp lại Chứng chỉ hành nghề luật sư gia nhập Đoàn luật sư do mình lựa chọn để hành nghề luật sư (Điều 20 của Luật Luật sư). Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư xem xét, quyết định việc gia nhập Đoàn luật sư đối với người đó. Trong trường hợp người gia nhập thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 17 của Luật Luật sư thì Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư từ chối việc gia nhập và thông báo lý do bằng văn bản. Các trường hợp bị từ chối gia nhập Đoàn luật sư quy định tại khoản 4 Điều 17 bao gồm:

- Đang là cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân;

- Không thường trú tại Việt Nam;

- Đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự; đã bị kết án mà chưa được xoá án tích về tội phạm do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng do cố ý; đã bị kết án về tội phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý;

- Đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở chữa bệnh, cơ sở giáo dục hoặc quản chế hành chính;

- Mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự;

- Cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân bị buộc thôi việc mà chưa hết thời hạn 03 năm, kể từ ngày quyết định buộc thôi việc có hiệu lực.

7.1.2. Thẩm quyền xử lý kỷ luật đối với luật sư

Khoản 2 Điều 85 của Luật Luật sư quy định: “Việc xem xét quyết định kỷ luật luật sư thuộc thẩm quyền của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư theo đề nghị của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư”.

Theo quy định trên thì việc xem xét quyết định kỷ luật đối với luật sư là thuộc thẩm quyền của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư (Pháp lệnh luật sư năm 2001 quy định việc xem xét kỷ luật đối với luật sư thuộc thẩm quyền của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư). Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư có trách nhiệm tiến hành điều tra và xác minh sự việc. Sau khi đã điều tra, xác minh sự việc, Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư báo cáo với Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư và đề nghị Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư xem xét quyết định hình thức kỷ luật đối với luật sư vi nếu có căn cứ cho rằng luật sư có hành vi vi phạm kỷ luật.

7.1.3. Khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư

Việc khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư được quy định cụ thể tại Điều 86 của Luật Luật sư. Theo đó, khi có căn cứ cho rằng quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư là trái pháp luật, trái với quy định của Điều lệ Đoàn luật sư, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình thì luật sư có quyền khiếu nại quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư đối với mình.

Quyết định kỷ luật luật sư là quyết định mà Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư đã ban hành theo đề nghị của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư đối với luật sư vi phạm bằng một trong các hình thức kỷ luật theo quy định tại khoản 1 Điều 85.

Đối với các quyết định khác của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư mà không liên quan đến việc xử lý kỷ luật luật sư theo quy định tại Điều 85 của Luật Luật sư thì việc khiếu nại được thực hiện theo quy định tại Điều 87 của Luật Luật sư.

Về trình tự, thủ tục khiếu nại, Điều 86 của Luật Luật sư quy định về trình tự, thủ tục khiếu nại, theo đó, luật sư bị xử lý kỷ luật có quyền khiếu nại đến Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc, Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật luật sư của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư. Bộ trưởng Bộ Tư pháp có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định giải quyết khiếu nại của Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc.

Trong trường hợp luật sư khiếu nại quyết định xử lý kỷ luật bằng hình thức khiển trách hoặc cảnh cáo thì quyết định giải quyết khiếu nại của Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc là quyết định cuối cùng.

Đối với trường hợp luật sư bị xử lý kỷ luật bằng hình thức tạm đình chỉ tư cách thành viên từ sáu tháng đến hai mươi bốn tháng hoặc xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư thì ngoài quyền được khiếu nại đến Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc, luật sư còn có quyền khiếu nại tiếp đến Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Bộ trưởng Bộ Tư pháp có trách nhiệm giải quyết khiếu nại trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại. Trong trường hợp vẫn không đồng ý với quyết định giải quyết khiếu nại của Bộ trưởng Bộ Tư pháp thì người khiếu nại có quyền khởi kiện ra Toà án theo quy định của pháp luật về tố tụng hành chính. Quyết định của Toà án là quyết định có hiệu lực pháp luật.

Như vậy, theo quy định của Luật Luật sư thì thẩm quyền, trình tự, thủ tục khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư hoàn toàn khác so với Pháp lệnh luật sư năm 2001. Theo Luật Luật sư, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh không còn là một cấp giải quyết khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư. Bộ trưởng Bộ Tư pháp chỉ có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định giải quyết khiếu nại của Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc và cũng chỉ đối với hai hình thức kỷ luật tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư và xoá tên khỏi danh sách luật sư.

7.1.4. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư

Theo quy định tại Điều 87 của Luật Luật sư thì cá nhân, tổ chức có quyền khiếu nại quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư.

Sau khi Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc đã có quyết định giải quyết khiếu nại mà cá nhân vẫn không đồng ý với quyết định đó thì có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Bộ trưởng Bộ Tư pháp có trách nhiệm giải quyết khiếu nại trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày nhận được khiếu nại. Tuy nhiên, theo khoản 2 Điều 87 của Luật Luật sư thì cá nhân chỉ có quyền khiếu nại đến Bộ trưởng Bộ Tư pháp đối với việc Đoàn luật sư không đề nghị Bộ Tư pháp cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư và việc Đoàn luật sư từ chối đăng ký gia nhập Đoàn luật sư.

7.1.5. Khiếu nại đối với quyết định, hành vi của các cơ quan của Tổ chức luật sư toàn quốc

Theo quy định tại khoản 3 Điều 87 của Luật Luật sư thì cá nhân, tổ chức có quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi của các cơ quan của Tổ chức luật sư toàn quốc khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Cá nhân, tổ chức khiếu nại có quyền khiếu nại đến Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc. Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của các cơ quan của Tổ chức luật sư toàn quốc. Quyết định giải quyết khiếu nại của Ban thường vụ Tổ chức luật sư toàn quốc là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng.

7.2. Giải quyết tranh chấp

Theo quy định tại Điều 88 của Luật Luật sư, trong trường hợp giữa khách hàng và luật sư, tổ chức hành nghề luật sư có tranh chấp liên quan đến hoạt động hành nghề thì Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có trách nhiệm hoà giải tranh chấp đó.

Hoà giải tranh chấp giữa khách hàng và luật sư, tổ chức hành nghề luật sư là một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của Đoàn luật sư chứ Đoàn luật sư không phải là cấp có thẩm quyền trong việc giải quyết tranh chấp. Đoàn luật sư đứng ra tổ chức cuộc hoà giải để khách hàng và luật sư, tổ chức hành nghề luật sư gặp gỡ, trao đổi và bàn bạc về việc giải quyết tranh chấp. Nếu khách hàng hoặc luật sư, tổ chức hành nghề luật sư không đồng ý hoà giải hoặc một trong hai bên tranh chấp không thống nhất cách giải quyết thì có quyền khởi kiện ra Toà án.

Trường hợp luật sư thực hiện dịch vụ pháp lý theo hợp đồng dịch vụ pháp lý mà xảy ra tranh chấp thì việc giải quyết tranh chấp có liên quan đến thù lao và chi phí được thực hiện theo quy định của pháp luật về dân sự.

Trường hợp luật sư hành nghề với tư cách cá nhân làm việc theo hợp đồng lao động cho cơ quan, tổ chức mà xảy ra tranh chấp thì tranh chấp đó được giải quyết theo quy định của pháp luật về lao động.

7.3. Xử lý vi phạm đối với luật sư, tổ chức hành nghề luật sư

Điều 89 của Luật Luật sư quy định việc xử lý vi phạm đối với luật sư vi phạm quy định của Luật Luật sư. Theo đó, trong trường hợp luật sư vi phạm các quy định của Luật Luật sư, thì ngoài việc bị xử lý kỷ luật (xử lý nội bộ trong hệ thống tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư) còn có thể bị xử lý hành chính (chế tài hành chính) hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự (chế tài hình sự); nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường (chế tài dân sự). 

Cơ chế xử lý kỷ luật luật sư được quy định tại Luật Luật sư và Điều lệ của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư. Việc xử lý hành chính được thực hiện theo pháp luật về xử lý vi phạm hành chính. Căn cứ vào Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính, Chính phủ ban hành Nghị định số 76/2006/NĐ-CP ngày 02/8/2006 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tư pháp. Những hành vi vi phạm, hình thức xử phạt, mức xử phạt, thẩm quyền xử phạt đối với luật sư, tổ chức hành nghề luật sư được quy định cụ thể trong Nghị định này. Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng đối với luật sư Việt Nam, luật sư nước ngoài, tổ chức hành nghề luật sư của Việt Nam và chi nhánh, Công ty luật nước ngoài tại Việt Nam.

7.4. Xử lý vi phạm đối với hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư

Theo quy định tại Điều 91 của Luật Luật sư thì người có chức vụ, quyền hạn mà có hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư hoặc cản trở luật sư, tổ chức hành nghề luật sư thực hiện quyền, nghĩa vụ thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường.

Hoạt động hành nghề của luật sư gắn liền với pháp luật, hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng và việc quản lý nhà nước bằng pháp luật, do vậy, việc quy định quyền, nghĩa vụ cụ thể của luật sư trong hoạt động hành nghề là rất quan trọng. Điều 21 của Luật Luật sư quy định về quyền và nghĩa vụ của luật sư. Tuy nhiên, đây chỉ là những quyền và nghĩa vụ nói chung, còn quyền và nghĩa vụ cụ thể của luật sư được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật khác (Ví dụ: Điều 58 của Bộ luật tố tụng hình sự quy định quyền, nghĩa vụ của luật sư khi tham gia tố tụng hình sự; Bộ luật tố tụng dân sự quy định quyền, nghĩa vụ của luật sư trong hoạt động tham gia tố tụng dân sự; Điều 3 của Nghị định số 136/2006/NĐ-CP ngày 14/11/2006 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo và các Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật khiếu nại, tố cáo quy định về quyền, nghĩa vụ của luật sư trong việc giúp đỡ người khiếu nại).

Bên cạnh việc quy định cụ thể quyền, nghĩa vụ của luật sư trong từng lĩnh vực hành nghề, pháp luật cũng quy định về cơ chế pháp lý bảo đảm để những quyền, nghĩa vụ đó được thực hiện nghiêm chỉnh trên thực tế. Do vậy, việc quy định chế tài xử lý vi phạm đối với hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư hoặc cản trở luật sư, tổ chức hành nghề luật sư thực hiện quyền, nghĩa vụ từ phía người có chức vụ, quyền hạn là một điểm tiến bộ của Luật Luật sư, phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp.

7.5. Xử lý vi phạm đối với cá nhân, tổ chức hành nghề luật sư bất hợp pháp

7.5.1. Xử lý vi phạm đối với cá nhân hành nghề luật sư bất hợp pháp

Theo quy định tại Điều 92 của Luật Luật sư, cá nhân không đủ điều kiện hành nghề luật sư mà hành nghề luật sư dưới bất cứ hình thức nào đều bị buộc phải chấm dứt hành vi vi phạm, bị phạt tiền theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Điều kiện hành nghề luật sư theo quy định tại Điều 11 của Luật Luật sư là phải có Chứng chỉ hành nghề luật sư và gia nhập một Đoàn luật sư. Như vậy, một người muốn được hành nghề luật sư phải hội đủ đồng thời 2 điều kiện, đó là có Chứng chỉ hành nghề luật sư và gia nhập một Đoàn luật sư, thiếu một trong hai điều kiện này thì không đủ điều kiện hành nghề luật sư.

7.5.2. Xử lý vi phạm đối với tổ chức hành nghề luật sư bất hợp pháp

Theo quy định tại khoản 2 Điều 91 của Luật Luật sư, tổ chức không đủ điều kiện hành nghề luật sư mà hành nghề luật sư dưới bất kỳ hình thức nào thì bị buộc phải chấm dứt hành vi vi phạm, bị xử lý theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Điều 32 của Luật Luật sư quy định hình thức tổ chức hành nghề luật sư bao gồm Văn phòng luật sư và Công ty luật. Công ty luật bao gồm Công ty luật hợp danh và Công ty luật trách nhiệm hữu hạn (Công ty luật trách nhiệm hữu hạn một thành viên và Công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên). Như vậy, các tổ chức không phải là Văn phòng luật sư, Công ty luật được thành lập theo quy định của Luật Luật sư thì không đủ điều kiện hành nghề luật sư.

II. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA LUẬT SƯ VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ LUẬT SƯ

1. Tính đến thời điểm hiện nay, trong cả nước đã thành lập 62/63 Đoàn luật sư, với gần 6.000 luật sư, hơn 2000 người tập sự hành nghề luật sư hoạt động trong gần 2.000 tổ chức hành nghề luật sư. Trong gần 9 năm (2001-2010), số lượng luật sư đã tăng 300% so với trước khi Pháp lệnh luật sư năm 2001 có hiệu lực. Diện mạo luật sư đã có sự thay đổi đáng kể, cùng với sự phát triển về số lượng, chất lượng của đội ngũ luật sư ở nước ta đã và đang từng bước được nâng cao (96,95%) luật sư có trình độ cử nhân luật trở lên; 65,8% luật sư đã qua đào tạo nghề luật sư).

Theo số liệu thống kê trong 4 năm (2005-2008), các luật sư đã tham gia tố tụng hơn 60.000 vụ án hình sự, 30.000 vụ việc về dân sự, gần 2.000 vụ việc về kinh tế, 800 vụ việc về lao động, 1.000 vụ việc về hành chính; gần 90.000 vụ việc về tư vấn pháp luật; 25.000 vụ việc về dịch vụ pháp lý khác.

Bằng hoạt động nghề nghiệp của mình, đội ngũ luật sư không những đã có những đóng góp tích cực cho công tác tư pháp nói chung, hoạt động xét xử nói riêng, mà còn là nhân tố hỗ trợ phát triển các quan hệ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Hoạt động tham gia tố tụng của luật sư đã bảo đảm thực hiện tốt nguyên tắc tranh tụng tại phiên toà, góp phần quan trọng trong việc thực hiện nhiệm vụ trọng tâm của cải cách tư pháp. Thực tiễn thời gian qua cho thấy, việc tham gia tố tụng của các luật sư không những bảo đảm tốt hơn quyền bào chữa của bị can, bị cáo, các đương sự khác, mà còn giúp các cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện, sửa chữa những thiếu sót, làm rõ sự thật khách quan, xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Thông qua hoạt động bào chữa, tranh tụng tại Tòa án, luật sư đã góp phần làm giảm thiểu các vụ án oan, sai, đã xuất hiện nhiều tấm gương luật sư xuất sắc trên diễn đàn “Pháp đình”, vị thế của luật sư trong xã hội cũng ngày càng được nâng cao.

Hoạt động tư vấn pháp luật và dịch vụ pháp lý khác của luật sư là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh theo đúng pháp luật, đồng thời hỗ trợ tích cực trong việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển thị trường dịch vụ, tăng thu ngân sách, giải quyết việc làm; góp phần bảo vệ quyền lợi cho doanh nghiệp cả ở nước ngoài. Sự tham gia tích cực của các luật sư trong dự án đầu tư, các giao dịch kinh doanh, thương mại không chỉ góp phần phát huy nội lực mà còn thu hút ngoại lực, thúc đẩy hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.

Vì vậy, hoạt động của luật sư được xem là loại hình dịch vụ trí tuệ cao cấp, cần tiếp tục chiếm lĩnh thị trường trong nước và mở rộng ra thị trường nước ngoài. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, luật sư Việt Nam đang có được triển vọng và cơ hội lớn, một số luật sư, tổ chức hành nghề luật sư của Việt Nam đã tạo được tín nhiệm trên thị trường dịch vụ pháp lý trong khu vực và quốc tế.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, tổ chức và hoạt động luật sư vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, yếu kém, cụ thể như sau:

Thứ nhất, số lượng luật sư hiện có ở nước ta so với dân số còn rất thấp (1 luật sư/14.500 người dân, trong khi tỷ lệ này ở Thái Lan là 1/1.526, Singapore là 1/1.000, Nhật Bản là 1/4.546, Pháp là 1/1.000, Mỹ là 1/250). Số lượng luật sư phát triển chưa cân đối giữa khu vực thành thị và nông thôn, giữa đồng bằng và miền núi, trung du. Số lượng luật sư cũng chưa đủ để đáp ứng nhu cầu về dịch vụ pháp lý ngày càng tăng của cơ quan, tổ chức, cá nhân, ngay cả hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng. Trên thực tế, chỉ khoảng 20% vụ án hình sự trong cả nước có sự tham gia của luật sư. Ở nhiều địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, số lượng luật sư không đủ để bào chữa trong các vụ án bắt buộc có sự tham gia của luật sư (án chỉ định) làm nhiều vụ án phải tạm hoãn, kéo dài, gây khó khăn cho cơ quan tiến hành tố tụng. Sự thiếu vắng luật sư trong các vụ án hình sự đã không bảo đảm được nguyên tắc tranh tụng, quyền bào chữa của người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo, ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết vụ án.

Thứ hai, chất lượng của đội ngũ luật sư còn hạn chế, yếu kém chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội . Hiệu quả tham gia tố tụng của luật sư chưa cao, chưa có cơ chế bảo đảm cho luật sư thực hiện tốt việc tranh tụng tại phiên tòa theo tinh thần cải cách tư pháp. Số luật sư có khả năng và kiến thức về tranh tụng quốc tế còn rất hạn chế, nên trong các tranh chấp thương mại với nước ngoài, phía Việt Nam vẫn chủ yếu phải thuê luật sư nước ngoài. Việc thuê luật sư nước ngoài khiến chúng ta không chủ động nắm bắt được diễn biến giải quyết tranh chấp; khó bảo đảm được vấn đề bảo mật thông tin, hơn nữa chi phí lại rất cao, không phù hợp với khả năng trang trải của các cơ quan, doanh nghiệp Việt Nam.

Thứ ba, việc tuân thủ quy tắc đạo đức nghề nghiệp và kỷ luật hành nghề luật sư vẫn chưa được nhận thức một cách đầy đủ, chưa trở thành ý thức tự giác đối với mỗi cá nhân luật sư trong hành nghề và trong cuộc sống (trong thời gian qua đã có 60 trường hợp bị xử lý kỷ luật, trong đó có hơn 30 trường hợp bị xử lý kỷ luật bằng hình thức xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn). Bên cạnh các luật sư có tư tưởng, lập trường chính trị vững vàng, thì vẫn còn một số ít luật sư có biểu hiện lệch lạc trong nhận thức về quan điểm, lập trường chính trị.

Thứ tư, nhận thức của các cơ quan nhà nước, các cơ quan tiến hành tố tụng, đặc biệt là Tòa án và Viện kiểm sát về vị trí, vai trò của luật sư chưa đầy đủ nên ý kiến phát biểu của luật sư chưa thực sự được tôn trọng, vì vậy, nội dung của các quyết định, các bản án chưa phản ánh đầy đủ quan điểm, lập luận của luật sư; tính tranh tụng thật sự tại phiên tòa chưa cao.

Thứ năm, Đoàn luật sư chưa thực hiện tốt vai trò tự quản của mình, chưa có biện pháp uốn nắn, chấn chỉnh kịp thời đối với những luật sư có biểu hiện giảm sút về đạo đức, tiêu cực về nhận thức chính trị.

Thứ sáu, công tác quản lý nhà nước về luật sư và hành nghề luật sư, về cơ bản, đã có chuyển biến tích cực nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Sự lãnh đạo của các cấp uỷ Đảng đối với tổ chức và hoạt động luật sư còn lúng túng, chưa chặt chẽ, chưa được hướng dẫn thống nhất.

2. Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, đẩy mạnh cải cách tư pháp thì vị trí, vai trò của luật sư trong xã hội ngày càng được nâng cao. Tình hình đó cũng đặt ra yêu cầu phải phát triển được đội ngũ luật sư đủ về số lượng, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, vững về bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức nghề nghiệp.

Trước yêu cầu của cải cách tư pháp, việc phát triển đủ số lượng luật sư để tham gia tranh tụng tại các phiên toàn và hỗ trợ pháp lý cho cơ quan, tổ chức, cá nhân là yêu cầu cấp thiết. Trong Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Ban Chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương chỉ đạo khẩn trương đào tạo và phát triển đội ngũ luật sư cả về số lượng và chất lượng, phấn đấu đến năm 2020 cả nước có 18.000 – 20.000 luật sư. Đây là quyết tâm chính trị rất cao của Đảng, Nhà nước và sự nỗ lực của cả giới luật sư và toàn xã hội.

Xuất phát từ tính chất nghề luật sư là nghề tự do, các luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý theo yêu cầu của khách hàng để nhận thù lao từ khách hàng, nên sự phát triển về số lượng của luật sư trước hết là nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý của xã hội. Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế cũng tạo nhiều cơ hội cho luật sư phát triển quan hệ hợp tác, giao lưu với các đối tác nước ngoài. Cùng với sự tăng trưởng kinh tế của đất nước, nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý của cơ quan, tổ chức, cá nhân, nhất là của doanh nghiệp cũng gia tăng nhanh chóng; số lượng vụ việc, khách hàng của luật sư sẽ nhiều hơn, đa dạng hơn; phạm vi hoạt động hành nghề của luật sư ngày càng được mở rộng.

Bên cạnh đó, yêu cầu của xã hội về chất lượng dịch vụ, trách nhiệm pháp lý, kỷ luật hành nghề đối với luật sư ngày càng cao; với việc thực hiện cam kết gia nhập WTO, sự cạnh tranh trên thị trường dịch vụ pháp lý trong nước và quốc tế ngày càng gay gắt.

Trong thời gian tới, đội ngũ luật sư ở nước ta ngày càng đông đảo, lĩnh vực và phạm vi hành nghề tác động đến tất cả các quan hệ trong đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của đất nước. Tính chất hành nghề luật sư, vì thế, cũng ngày càng trở nên phức tạp, đòi hỏi phải có định hướng phát triển đội ngũ luật sư phục vụ thời kỳ phát triển mới của đất nước, cụ thể như sau:

Một là, quán triệt, nâng cao nhận thức, đánh giá đúng vị trí, vai trò của luật sư và hành nghề luật sư trong việc bảo vệ công lý, bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đẩy mạnh cải cách tư pháp và hội nhập kinh tế quốc tế; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của mỗi địa phương và cả nước; đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong đảng viên và nhân dân về luật sư và hành nghề luật sư; tăng cường trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư trong việc phát triển đội ngũ và nâng cao chất lượng của tổ chức và hoạt động luật sư.

Hai là, củng cố, kiện toàn tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, nhân sự chủ chốt của các đoàn luật sư; tạo điều kiện hỗ trợ ban đầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị hoạt động cho các tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư.

Ba là, xây dựng và phát triển đội ngũ luật sư đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, vững vàng về bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và nhu cầu của xã hội, bảo đảm có ngày càng nhiều các luật sư am hiểu pháp luật và tập quán thương mại quốc tế, thông thạo ngoại ngữ, giỏi kỹ năng hành nghề luật sư, có trình độ ngang tầm với các luật sư trong khu vực.

Bốn là, tiếp tục xây dựng, hoàn thiện thể chế về luật sư và hành nghề luật sư; xây dựng cơ chế bảo đảm cho luật sư thực hiện tốt quyền, nghĩa vụ của mình theo đúng quy định của pháp luật, nâng cao chất lượng tranh tụng của luật sư tại phiên tòa; có chính sách thúc đẩy hoạt động tư vấn pháp luật của luật sư, trong đó quan tâm thích đáng đến hoạt động tư vấn pháp luật phục vụ hội nhập kinh tế quốc tế; khuyến khích luật sư tham gia công tác trợ giúp pháp lý cho người nghèo, đối tượng chính sách và các công tác xã hội khác.

Năm là, tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với tổ chức và hoạt động của luật sư; chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra để bảo đảm hoạt động của luật sư được thực hiện theo đúng đường lối, quan điểm của Đảng và pháp luật của Nhà nước; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư.

Sáu là, đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của luật sư. Nâng cao chất lượng, phát huy vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng trong tổ chức xã hội - nghề nghiệp và tổ chức hành nghề của luật sư. Củng cố, kiện toàn tổ chức đảng trong các đoàn luật sư. Tăng cường công tác bồi dưỡng, phát triển đảng viên, đặc biệt đối với các luật sư trẻ; chú trọng công tác bồi dưỡng, giáo dục chính trị tư tưởng cho đội ngũ luật sư; phát huy tinh thần gương mẫu của luật sư là đảng viên trong hoạt động nghề nghiệp và trong việc thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Bảy là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý đối với hoạt động hợp tác quốc tế của các tổ chức hành nghề luật sư, tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, tạo điều kiện cho tổ chức luật sư và luật sư Việt Nam hội nhập, giao lưu quốc tế trên cơ sở bảo đảm tuân thủ đúng đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Phần thứ ba

TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. THÀNH LẬP LIÊN ĐOÀN LUẬT SƯ VIỆT NAM

1. Quá trình chuẩn bị Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất

Ngày 29/6/2006, Quốc hội khóa XI đã thông qua Luật luật sư, tạo cơ sở pháp lý quan trọng nhằm thực hiện các Nghị quyết của Đảng về đổi mới và phát triển hoạt động luật sư, trong đó dành một chương quy định về tổ chức xã hội - nghề nghiệp toàn quốc của luật sư. Thi hành Luật Luật sư, ngày 16/01/2008, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 76/QĐ-TTg về việc phê duyệt Đề án thành lập Tổ chức luật sư toàn quốc với mục tiêu:

1. Xây dựng hoàn chỉnh, củng cố chặt chẽ hệ thống tổ chức- xã hội nghề nghiệp của luật sư từ trung ương đến địa phương nhằm đảm bảo thống nhất hoạt đông tự quản của tổ chức luật sư trong phạm vi cả nước.

2. Xây dựng đầu mối thống nhất đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đoàn luật sư, các luật sư trong phạm vi cả nước.

3. Tạo điều kiện hơn nữa cho tổ chức luật sư Việt Nam mở rộng quan hệ hợp tác, giao lưu quốc tế để phát triển nghề luật sư.

Để bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất và tập trung việc thực hiện các công việc chuẩn bị tổ chức Đại hội luật sư toàn quốc, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định thành lập Ban Chỉ đạo Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc (sau đây gọi tắt là Ban Chỉ đạo) bao gồm đại diện các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan, đại diện cơ quan của Đảng, Mặt trận tổ quốc, Hội luật gia Việt Nam và Chủ nhiệm Đoàn luật sư của 03 thành phố Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng. Ban Chỉ đạo đã ban hành Quyết định số 1033/QĐ-BCĐ ngày 03/6/2008 thành lập Hội đồng lâm thời luật sư toàn quốc (sau đây gọi tắt là Hội đồng lâm thời) bao gồm 15 luật sư, trong đó có 04 luật sư được chỉ định và 11 luật sư đại diện cho 11 khu vực do các luật sư bầu ra. Hội đồng lâm thời có nhiệm vụ thực hiện các công việc chuẩn bị tổ chức Đại hội luật sư toàn quốc. Sau khi được thành lập, Hội đồng lâm thời đã tích cực, khẩn trương tiến hành các công việc chuẩn bị tổ chức Đại hội, cụ thể là:

1. Soạn thảo Điều lệ của Liên đoàn luật sư Việt Nam, văn bản quan trọng điều chỉnh toàn diện các quan hệ nội bộ của tổ chức luật sư ở Việt Nam. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện chế độ tự quản của tổ chức luật sư, góp phần xây dựng, phát triển tổ chức luật sư, nghề luật sư ở Việt Nam, xây dựng đội ngũ luật sư Việt Nam trong sạch về phẩm chất đạo đức, vững mạnh về nghiệp vụ chuyên môn. Nhận thức được tầm quan trọng của việc soạn thảo Điều lệ, ngay sau khi được thành lập, Hội đồng lâm thời đã khẩn trương tổ chức việc soạn thảo Điều lệ với tinh thần trách nhiệm cao, trên cơ sở tập trung trí tuệ của các Đoàn luật sư và các luật sư trong cả nước. Vì thế, Hội đồng lâm thời đã tổ chức nhiều cuộc họp để tiếp thu, chỉnh lý nội dung của Dự thảo Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam và tổ chức lấy ý kiến đóng góp của các Đoàn luật sư, cơ quan, tổ chức có liên quan tại 02 hội thảo ở thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 8/2008 và 09 tọa đàm tại 09 khu vực vào tháng 9/2008 và quan trọng hơn là Dự thảo Điều lệ đã được thảo luận, đóng góp ý kiến chính thức tại Đại hội Đoàn luật sư và đã nhận được ý kiến đóng góp của 61/61 Đoàn luật sư.

2. Soạn thảo Báo cáo chính trị: Báo cáo chính trị trình Đại hội gồm ba phần: quá trình hình thành và phát triển tổ chức, hoạt động luật sư ở Việt Nam; những nét cơ bản về tình hình tổ chức, hoạt động luật sư ở Việt Nam hiện nay và phương hướng, nhiệm vụ phát triển tổ chức, hoạt động luật sư trong nhiệm kỳ đầu tiên 2009 - 2014. Báo cáo chính trị cũng đã được đưa ra lấy ý kiến tại các hội thảo, tọa đàm và nhận được ý kiến đóng góp chính thức của các luật sư tại Đại hội của 61 Đoàn luật sư trong cả nước.

3. Hướng dẫn các Đoàn luật sư tổ chức Đại hội để bầu đại biểu tham dự Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất; đóng góp ý kiến vào dự thảo Điều lệ và dự thảo Báo cáo chính trị. Kết quả là 61 Đoàn luật sư đã tổ chức thành công Đại hội Đoàn luật sư, đã bầu và cử được 328 đại biểu tham dự Đại hội; đóng góp ý kiến cho dự thảo Điều lệ và báo cáo chính trị.

4. Công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội được thực hiện kỹ lưỡng trên nguyên tắc tập trung, dân chủ và công khai. Các thành viên Hội đồng lâm thời đã lựa chọn và giới thiệu luật sư tiêu biểu trong khu vực của mình để tham gia danh sách ứng cử viên của Hội đồng luật sư toàn quốc và gửi danh sách này về các khu vực để lấy ý kiến. Kết quả danh sách ứng cử viên mà Hội đồng giới thiệu nhận được sự ủng hộ của các Đoàn luật sư tại các khu vực, ngoài ra, các khu vực cũng giới thiệu thêm các ứng cử viên khác và một số luật sư cũng tự ứng cử. Trên cơ sở đó, Hội đồng lâm thời đã lập danh sách và gửi lấy ý kiến của tất cả các Đoàn luật sư.

5. Ngoài ra, Hội đồng lâm thời đã xây dựng Đề án tổ chức Đại hội; Đề án nhân sự; Quy chế bầu uỷ viên Hội đồng luật sư toàn quốc, Ban thường vụ và các chức danh lãnh đạo Liên đoàn luật sư Việt Nam; chuẩn bị biểu tượng (logo) của LĐLSVN để đưa ra trưng cầu ý kiến của các đại biểu tại Đại hội; chuẩn bị kinh phí; cơ sở vật chất để tổ chức Đại hội; xây dựng kế hoạch và triển khai công tác tuyên truyền để phục vụ Đại hội.

Để để tổ chức thành công Đại hội, Hội đồng lâm thời đã thành lập Ban tổ chức Đại hội, trong đó có 05 tiểu ban là tiểu ban nhân sự; tiểu ban văn kiện; tiểu ban tổ chức; tiểu ban tài chính hậu cần và tiểu ban tuyên truyền.

Được sự đồng ý của Ban Chỉ đạo, ngày 31/3/2009, Hội đồng lâm thời đã ra Quyết định số 716/QĐ-HĐLT triệu tập Đại hội từ ngày 10/5/2009 đến ngày 12/5/2009 với 328 đại biểu chính thức bao gồm đại biểu do Đoàn luật sư các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương bầu; đại biểu đương nhiên là thành viên của Hội đồng lâm thời và Chủ nhiệm các Đoàn luật sư; đại biểu do Hội đồng lâm thời chỉ định. Theo Quyết định số 716/QĐ-HĐLT, Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất có nhiệm vụ: 1) Công bố Quyết định số 76/QĐ-TTg ngày 16/01/2008 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án thành lập Tổ chức luật sư toàn quốc; 2) Thảo luận và biểu quyết thông qua Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam; 3) Bầu Hội đồng luật sư toàn quốc; 4) Thông qua phương hướng hoạt động của Liên đoàn luật sư Việt Nam; chương trình hoạt động của Liên đoàn nhiệm kỳ I.

2. Sự ra đời của Liên đoàn luật sư Việt Nam – cơ hội, thách thức

Ngày 10/5/2009 đánh dấu một sự kiện đáng nhớ trong sự phát triển về tổ chức và hoạt động của luật sư Việt Nam – Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất – Đại hội thành lập Liên đoàn luật sư Việt Nam khai mạc tại thủ đô Hà Nội. Sự ra đời của Liên đoàn luật sư Việt Nam bắt đầu được đặt nền móng từ những chủ trương của Đảng, các quy định pháp luật về luật sư, đặc biệt là Luật Luật sư năm 2006, cơ sở pháp lý quan trọng tạo điều kiện cho việc thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng về đổi mới và phát triển hoạt động luật sư trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền, cải cách tư pháp và hội nhập kinh tế quốc tế. Triển khai quy định của Luật Luật sư, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 76/QĐ-TTg ngày 16/01/2008 phê duyệt Đề án thành lập tổ chức luật sư toàn quốc và thành lập Ban Chỉ đạo Đại hội. Hội đồng lâm thời luật sư toàn quốc, cơ quan chịu trách nhiệm chuẩn bị và tổ chức Đại hội cũng đã được thành lập, bao gồm 15 luật sư, trong đó có 04 luật sư được chỉ định và 11 luật sư đại diện cho 11 khu vực trên cả nước do các luật sư bầu ra. Sau gần một năm rưỡi ra đời Ban Chỉ đạo, gần 1 năm thành lập Hội đồng lâm thời, với sự chuẩn bị hết sức chu đáo, tích cực và hiệu quả, Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất đã được tổ chức với sự tham gia của gần 100% số đại biểu được triệu tập. Trải qua 3 ngày Đại hội, Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất đã hoàn thành được sứ mệnh lịch sử của mình, đó là thông qua được Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam; bầu được các cơ quan lãnh đạo của Liên đoàn luật sư Việt Nam gồm Hội đồng luật sư toàn quốc, Ban Thường vụ và Chủ tịch, các Phó Chủ tịch Liên đoàn luật sư Việt Nam; thông qua báo cáo chính trị trong đó nêu rõ phương hướng và nhiệm vụ của Liên đoàn luật sư trong nhiệm kỳ I. Ngày 29/5/2009, Bộ Tư pháp đã ra Quyết định phê duyệt Điều lệ và Kết quả Đại hội Đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất, Liên đoàn luật sư Việt Nam đã chính thức đi vào hoạt động.

Có thể khẳng định Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ nhất là một dấu mốc son trong lịch sử phát triển của nghề luật sư ở Việt Nam. Từ Đại hội này, Tổ chức luật sư toàn quốc được thành lập, đánh dấu một bước phát triển mới, vững mạnh của đội ngũ luật sư Việt Nam, đáp ứng nguyện vọng của giới luật sư cả nước, tạo bước ngoặt quan trọng trong việc đổi mới về tổ chức, hoạt động luật sư, khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của luật sư trong điều kiện đẩy mạnh cải cách tư pháp, phát huy dân chủ, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và chủ động hội nhập quốc tế của đất nước.

2.1. Triển vọng

Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế, đẩy mạnh cải cách tư pháp thì vị trí, vai trò của luật sư trong xã hội ngày càng được đề cao. Trong bối cảnh đó, Liên đoàn luật sư đang đứng trước những triển vọng to lớn về vai trò, tầm vóc và sự phát triển.

i)  Sự tăng trưởng của nền kinh tế, sự phát triển mạnh mẽ các lĩnh vực của đời sống xã hội trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế cùng với nhận thức ngày càng cao của người dân, của các nhà doanh nghiệp về vai trò của luật sư đã làm gia tăng nhanh chóng nhu cầu sử dụng dịch vụ pháp lý, mở rộng đáng kể phạm vi hoạt động hành nghề luật sư. Điều này cũng đồng nghĩa với việc đội ngũ luật sư Việt Nam có cơ hội phát triển nhanh và mạnh, đặt Liên đoàn luật sư Việt Nam trước cơ hội tham gia và khẳng định vai trò trong việc xây dựng và phát triển đội ngũ luật sư Việt Nam. 

ii) Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 của Đảng đã xác định vị trí, vai trò quan trọng của luật sư trong việc mở rộng tranh tụng. Những nội dung cải cách tư pháp đang được triển khai một cách tích cực cả về chiều rộng và chiều sâu là điều kiện thuận lợi để luật sư được tham gia vào tiến trình cải cách tư pháp; luật sư được tham gia sớm hơn vào quy trình tố tụng; tham gia thực chất hơn vào quá trình giải quyết các vụ án, đặc biệt là trong việc tranh tụng tại phiên toà. Thực tiễn thực hiện cải cách tư pháp vừa qua đã chứng minh rằng, không thể có phiên toà xét xử theo tinh thần cải cách tư pháp nếu thiếu sự tham gia tranh tụng của các luật sư có năng lực, trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp. Nhiều luật sư đã thể hiện vai trò xuất sắc trên diễn đàn pháp đình, những nhân tố này cần phải được phát huy, nhân rộng, mang thêm niềm tin đến cho nhân dân vào công lý và sự khách quan, minh bạch trong quá trình giải quyết các vụ án. Cải cách tư pháp càng đi vào chiều sâu, vai trò của luật sư càng quan trọng và càng được chú ý, đây là cơ hội lớn để Liên đoàn luật sư Việt Nam thể hiện sự tham gia như một chủ thể tích cực vào tiến trình cải cách pháp luật, cải cách tư pháp ở Việt Nam.

iii) Tiến trình hội nhập quốc tế đang đặt Liên đoàn luật sư Việt Nam trước cơ hội lớn được giao lưu, hội nhập với các tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư trên thế giới, để thông qua đó, chia sẻ và học hỏi kinh nghiệm về hoạt động hành nghề luật sư. Nếu có những biện pháp và giải pháp phù hợp, Liên đoàn luật sư Việt Nam sẽ tranh thủ tốt được những cơ hội để góp phần đẩy nhanh sự phát triển về số lượng và chất lượng đội ngũ luật sư ở Việt Nam, đặc biệt là chất lượng hành nghề của luật sư trong tư vấn và tranh tụng thương mại quốc tế.

iv) Đảng và Nhà nước đã và đang hết sức quan tâm đến việc đổi mới về thể chế, tổ chức, hoạt động của luật sư. Luật Luật sư ban hành năm 2006 và các văn bản hướng dẫn thi hành tạo thành khuôn khổ pháp lý rõ ràng, thuận lợi cho hoạt động của luật sư, tổ chức hành nghề luật sư, phát huy vai trò tự quản của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư. Gần đây nhất, ngày 30/3/2009, lần đầu tiên trong lịch sử phát triển tổ chức và hoạt động của luật sư, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị số 33-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với tổ chức và hoạt động của luật sư, một văn kiện có ý nghĩa quan trọng, đề cao vai trò, vị trí, cũng như trách nhiệm của luật sư và tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư trong hệ thống chính trị của đất nước. Đây là những tiền đề quan trọng, đặt Liên đoàn luật sư Việt Nam trước cơ hội lớn được phát triển về tổ chức, hoạt động và khẳng định mình trong môi trường chính trị, pháp lý thuận lợi và vững chắc.

2.2. Thách thức

Cùng với triển vọng phát triển, Liên đoàn luật sư Việt nam cũng đang đứng trước những khó khăn, thách thức không nhỏ.

Thứ nhất, số lượng luật sư hiện có ở nước ta so với dân số vẫn còn vào hàng thấp nhất trên thế giới (1 luật sư/14.500 người dân, trong khi tỷ lệ này ở Thái Lan là 1/1.526, Singapore là 1/1.000, Nhật Bản là 1/4.546, Pháp là 1/1.000, Mỹ là 1/250). Số lượng luật sư phát triển chưa cân đối giữa khu vực thành thị và nông thôn, giữa đồng bằng và miền núi, trung du. Số lượng luật sư cũng chưa đủ để đáp ứng nhu cầu về dịch vụ pháp lý ngày càng tăng của cơ quan, tổ chức, cá nhân, ngay cả hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng. Trên thực tế, chỉ khoảng 20% vụ án hình sự trong cả nước có sự tham gia của luật sư. Ở nhiều địa phương, đặc biệt là các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, số lượng luật sư không đủ để bào chữa trong các vụ án bắt buộc có sự tham gia của luật sư (án chỉ định) làm nhiều vụ án phải tạm hoãn, kéo dài, gây khó khăn cho cơ quan tiến hành tố tụng. Sự thiếu vắng luật sư trong các vụ án hình sự đã không bảo đảm được nguyên tắc tranh tụng, quyền bào chữa của người bị tạm giữ, tạm giam, bị can, bị cáo, ảnh hưởng đến chất lượng giải quyết vụ án. Đang có những sự kỳ vọng vào sự ra đời của Liên đoàn luật sư Việt Nam sẽ góp phần quan trọng vào việc phát triển đội ngũ luật sư, tuy nhiên, sự phát triển đội ngũ luật sư phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, vì vậy, Liên đoàn luật sư Việt Nam cũng đứng trước thách thức phải nghiên cứu, đề xuất, thực hiện và phối hợp thực hiện một hệ thống các giải pháp khả thi để góp phần phát triển đội ngũ luật sư Việt Nam trong giai đoạn tới.

b) Thứ hai, chất lượng hành nghề luật sư chưa đáp ứng được đòi hỏi của hoạt động tranh tụng theo yêu cầu cải cách tư pháp và yêu cầu dịch vụ tư vấn ở trong nước và quốc tế, một số luật sư còn vi phạm đạo đức nghề nghiệp, vi phạm pháp luật, có biểu hiện lệch lạc về tư tưởng, nhận thức chính trị. Vì vậy, một trong các nhiệm vụ nặng nề của Liên đoàn luật sư Việt Nam là xây dựng và thực hiện các biện pháp để cùng với các cơ quan nhà nước, phát triển đội ngũ luật sư vững vàng về bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức nghề nghiệp, giỏi về chuyên môn, nghiệp vụ, có trình độ ngang tầm với các luật sư trong khu vực và trên thế giới. Theo quy định của Luật luật sư, Liên đoàn luật sư có nhiệm vụ xây dựng, ban hành và giám sát việc thực hiện Quy tắc đạo đức ứng xử nghề nghiệp của luật sư. Việc xây dựng, ban hành Quy tắc này không khó, vấn đề thách thức nằm ở chỗ Liên đoàn luật sư Việt Nam phải có cơ chế hữu hiệu để giám sát việc thực hiện Bộ Quy tắc này, kịp thời uốn nắn, xử lý những biểu hiện sai lệch, tạo ra một hình ảnh đẹp về luật sư trong hành nghề, xứng tầm với địa vị cao quý của sứ mệnh nghề nghiệp luật sư.

c) Thứ ba, nhận thức của một bộ phận nhân dân, cán bộ về vai trò, vị trí của luật sư còn chưa đầy đủ vẫn đang là một nguyên nhân gây khó khăn cho hoạt động của luật sư. Một số cơ quan nhà nước, cơ quan tiến hành tố tụng còn nhận thức chưa đúng về vị trí, vai trò của luật sư, nên nhiều khi ý kiến phát biểu của luật sư chưa thực sự được tôn trọng tại phiên Tòa. Điều này cũng đặt Liên đoàn luật sư Việt Nam trước nhiệm vụ phải đề xuất các giải pháp để nâng cao nhận thức của các cơ quan, tổ chức và toàn xã hội về vị trí, vai trò của luật sư. Cơ chế  và sự phối hợp của Liên đoàn luật sư Việt Nam với các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc tạo điều kiện cho luật sư hoạt động đúng quy định của pháp luật cũng cần thiết phải được xây dựng và làm rõ.

d) Thứ tư, Liên đoàn luật sư Việt Nam là một tổ chức còn hết sức non trẻ, hoạt động theo cơ chế tổ chức xã hội – nghề nghiệp, về lâu dài phải tự chủ và độc lập về kinh phí hoạt động. Điều này cũng là thách thức lớn, đòi hỏi sự nỗ lực, sáng tạo của Ban lãnh đạo Liên đoàn, tinh thần tự nguyện đóng góp của giới luật sư cả nước để Liên đoàn luật sư Việt Nam từng bước khẳng định và trưởng thành.

Có thể nói, sự ra đời của Liên đoàn luật sư Việt Nam là phù hợp với đòi hỏi khách quan của tiến trình đổi mới đất nước, cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế. Dù còn nhiều khó khăn, thách thức nhưng trước những triển vọng to lớn của sự phát triển, chắc chắn, Liên đoàn luật sư Việt Nam sẽ có những giải pháp phù hợp để tận dụng các cơ hội, nâng cao vị thế, vai trò, góp phần vào sự phát triển có tính chất bước ngoặt về tổ chức và hoạt động luật sư ở Việt Nam./.

III. ĐIỀU LỆ LIÊN ĐOÀN LUẬT SƯ VIỆT NAM

 

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

 

ĐIỀU LỆ LIÊN ĐOÀN LUẬT SƯ VIỆT NAM (Phê duyệt kèm theo Quyết định số 1106/QĐ-BTP ngày 29/5/2009 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp)   Ngày 10 tháng 10 năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 46/SL về tổ chức đoàn thể luật sư. Hiến pháp nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà năm 1946, 1959, nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1980, 1992 đều khẳng định vai trò, vị trí của hoạt động luật sư và quy định tổ chức luật sư được thành lập để giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa. Hơn nửa thế kỷ qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, cùng với những thắng lợi vẻ vang của cách mạng, của dân tộc và những bước phát triển của đất nước, đội ngũ luật sư Việt Nam đã vượt qua khó khăn thử thách để ngày càng tự khẳng định vai trò, vị trí của nghề luật sư trong xã hội. Ngày 29 tháng 6 năm 2006, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XI thông qua Luật Luật sư, trong đó tiếp tục khẳng định vai trò, vị trí của hoạt động luật sư, của tổ chức luật sư trong giai đoạn mới của sự nghiệp xây dựng đất nước và quy định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Liên đoàn luật sư Việt Nam.   Liên đoàn luật sư Việt Nam là tổ chức xã hội - nghề nghiệp thống nhất trong toàn quốc của các luật sư Việt Nam; tập hợp, đoàn kết, đại diện bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các luật sư và các Đoàn luật sư là thành viên của Liên đoàn; thực hiện chế độ tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư theo quy định của Hiến pháp, pháp luật và Điều lệ của Liên đoàn dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.       Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam quy định về tổ chức, hoạt động của Liên đoàn luật sư Việt Nam, của Đoàn luật sư các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; quyền, nghĩa vụ của các thành viên Liên đoàn; quan hệ của Liên đoàn với các thành viên của mình, với các cơ quan, tổ chức có liên quan.

CHƯƠNG I

TÔN CHỈ, MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN CỦA LIÊN ĐOÀN LUẬT SƯ VIỆT NAM

            Điều 1. Tôn chỉ, mục đích của Liên đoàn luật sư Việt Nam

            1. Liên đoàn luật sư Việt Nam đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các luật sư, Đoàn luật sư là thành viên của Liên đoàn; thực hiện chế độ tự quản của tổ chức luật sư trong phạm vi cả nước nhằm xây dựng các giá trị chuẩn mực của luật sư Việt Nam, phát triển đội ngũ luật sư có phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn đáp ứng nhu cầu của xã hội và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam, thực hiện chức năng cao cả của nghề luật sư là góp phần bảo vệ công lý, phát triển kinh tế, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.

            2. Liên đoàn luật sư Việt Nam là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, quan hệ với các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội khác theo quy định của Hiến pháp và pháp luật. Liên đoàn luật sư Việt Nam mở rộng quan hệ hợp tác với các tổ chức luật sư trên thế giới; tham gia các tổ chức quốc tế có hoạt động phù hợp với tôn chỉ, mục đích của Liên đoàn.

            Điều 2. Địa vị pháp lý của Liên đoàn luật sư Việt Nam

            1. Liên đoàn luật sư Việt Nam là tổ chức xã hội - nghề nghiệp thống nhất trong toàn quốc của các Đoàn luật sư, các luật sư Việt Nam, có tư cách pháp nhân, có con dấu, tài khoản.

            2. Biểu tượng của Liên đoàn luật sư Việt Nam là hình tròn nền xanh da trời, chính giữa là cán cân công lý gắn với hình tượng cuốn sách, hai bên mỗi bên có ba dải màu vàng, phía trên là ngôi sao vàng hình cờ Tổ quốc Việt Nam và dòng chữ Liên đoàn luật sư Việt Nam.

3. Tên giao dịch quốc tế của Liên đoàn luật sư Việt Nam là Vietnam Bar Federation (viết tắt là VBF).

            4. Trụ sở của Liên đoàn luật sư Việt Nam đặt tại Hà Nội - Thủ đô nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

             Liên đoàn luật sư Việt Nam có thể thành lập cơ quan đại diện tại thành phố Hồ Chí Minh, các khu vực khác trong nước tùy theo yêu cầu hoạt động của Liên đoàn và theo quy định của pháp luật.

            Điều 3. Nguyên tắc tổ chức, hoạt động

Liên đoàn luật sư Việt Nam được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc dân chủ, bình đẳng; thiểu số phục tùng đa số; tự quản kết hợp với quản lý nhà nước; đảm bảo tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, Luật Luật sư và Điều lệ của Liên đoàn.

Điều 4. Nhiệm vụ, quyền hạn của Liên đoàn luật sư Việt Nam

1. Đại diện cho các Đoàn luật sư, luật sư Việt Nam trong quan hệ với các cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Liên đoàn.

2. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các luật sư, Đoàn luật sư là thành viên của Liên đoàn ở trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam theo quy định của pháp luật và của Điều lệ này.

3. Ban hành, giám sát việc tuân theo Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư.

4. Phối hợp với Bộ Tư pháp trong việc ban hành, hướng dẫn, kiểm tra thực hiện Quy chế tập sự hành nghề luật sư, kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư.

5. Tổ chức đào tạo nghề luật sư; bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng hành nghề cho luật sư.

6. Tổng kết, trao đổi kinh nghiệm hành nghề luật sư trong cả nước.

7. Quy định mẫu Thẻ luật sư; cấp, đổi, thu hồi Thẻ luật sư; quy định trang phục luật sư tham gia phiên toà.

            8. Quy định việc miễn, giảm thù lao luật sư, trợ giúp pháp lý miễn phí của luật sư, việc giải quyết tranh chấp liên quan đến thù lao, chi phí của luật sư.

9. Quy định phí đăng ký tập sự hành nghề luật sư, phí gia nhập Đoàn luật sư, phí thành viên của Đoàn luật sư, của Liên đoàn luật sư.

10. Kiểm tra tổ chức, hoạt động của Đoàn luật sư về việc thực hiện Điều lệ Liên đoàn;  đình chỉ thi hành và yêu cầu sửa đổi một phần hoặc huỷ bỏ toàn bộ quy định, quyết định, nghị quyết, của Đoàn luật sư trái với Điều lệ của Liên đoàn.

11. Giải quyết khiếu nại, tố cáo theo quy định của Luật Luật sư và Điều lệ của Liên đoàn.

12. Tập hợp, phản ánh tâm tư, nguyện vọng, ý kiến đóng góp, kiến nghị của luật sư, Đoàn luật sư với các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

13. Tham gia xây dựng pháp luật, nghiên cứu khoa học pháp lý, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.

14. Hợp tác quốc tế về luật sư và hành nghề luật sư theo quy định của pháp luật.

15. Quản lý, sử dụng tài sản của Liên đoàn luật sư theo quy định của pháp luật và Điều lệ của Liên đoàn.

16. Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật và của Điều lệ này.

CHƯƠNG II

THÀNH VIÊN CỦA LIÊN ĐOÀN LUẬT SƯ VIỆT NAM

            Điều 5. Cơ cấu thành viên của Liên đoàn luật sư Việt Nam

1. Thành viên của Liên đoàn luật sư Việt Nam là các Đoàn luật sư và các luật sư Việt Nam.

2. Liên đoàn luật sư Việt Nam (sau đây gọi tắt là Liên đoàn luật sư) có thành viên danh dự là cá nhân không phải là luật sư.

MỤC I. LUẬT SƯ

            Điều 6. Tư cách thành viên Liên đoàn luật sư của luật sư

            1. Luật sư là thành viên đương nhiên của Liên đoàn luật sư, tham gia Liên đoàn thông qua Đoàn luật sư nơi mình gia nhập.

2. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có trách nhiệm đại diện quyền, lợi ích của luật sư trong Đoàn và tạo điều kiện để luật sư thực hiện quyền, nghĩa vụ thành viên Liên đoàn luật sư theo quy định của Điều lệ Liên đoàn.

            Điều 7. Quyền, nghĩa vụ của luật sư

            Với tư cách là thành viên của Liên đoàn luật sư, luật sư có các quyền, nghĩa vụ sau đây:

            1. Quyền của luật sư:

            a) Đề nghị Liên đoàn luật sư đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong hoạt động hành nghề;

            b) Tự ứng cử, được giới thiệu ứng cử, giới thiệu người ứng cử đại biểu tham dự Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc, tham gia các cơ quan của Liên đoàn luật sư; được Liên đoàn luật sư giới thiệu ứng cử vào các cơ quan dân cử, cơ quan của các tổ chức xã hội khác theo quy định của pháp luật, Điều lệ của các tổ chức;

            c) Tham gia các hoạt động của Liên đoàn luật sư; đề xuất ý kiến về việc củng cố, phát triển tổ chức, hoạt động của Liên đoàn;

            d) Được Liên đoàn luật sư bồi dưỡng về nghiệp vụ chuyên môn;

            đ) Các quyền khác theo quy định của Điều lệ này.

            2. Nghĩa vụ của luật sư:

            a) Chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, Điều lệ, các nghị quyết, quyết định của Liên đoàn luật sư và của Đoàn luật sư mà mình là thành viên;

            b) Tham gia phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý miễn phí theo quy định của Liên đoàn luật sư;

            c) Tham gia đầy đủ chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn theo quy định của Liên đoàn luật sư;

            d) Tích cực tham gia hoạt động của Liên đoàn luật sư; đoàn kết, hợp tác với các luật sư khác để thực hiện tôn chỉ, mục đích của Liên đoàn luật sư;

            đ) Giữ gìn uy tín của Liên đoàn luật sư, luật sư Việt Nam;

e) Nộp phí thành viên đầy đủ và đúng kỳ hạn;

g) Các nghĩa vụ khác theo quy định của Điều lệ này.

            Điều 8. Gia nhập Đoàn luật sư

            1. Người có Chứng chỉ hành nghề luật sư là thành viên của Đoàn luật sư kể từ ngày được gia nhập Đoàn luật sư. Thủ tục gia nhập Đoàn luật sư được thực hiện theo quy định của Luật luật sư.

2. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư từ chối việc gia nhập Đoàn luật sư trong các trường hợp sau đây:

a) Người nộp hồ sơ gia nhập Đoàn luật sư thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 17 của Luật Luật sư;

b) Người nộp hồ sơ gia nhập Đoàn luật sư đã bị thi hành kỷ luật bằng hình thức xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư mà chưa hết thời hạn ba năm, kể từ ngày quyết định thi hành kỷ luật có hiệu lực.

3. Người đã gia nhập Đoàn luật sư được Liên đoàn luật sư cấp Thẻ luật sư theo đề nghị của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư và là thành viên của Liên đoàn kể từ ngày được cấp Thẻ luật sư.

            Điều 9. Thẻ luật sư

1. Thẻ luật sư là giấy chứng nhận tư cách thành viên của Đoàn luật sư và thành viên của Liên đoàn luật sư.

2. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư quy định về nội dung, hình thức và thủ tục cấp Thẻ luật sư.

            Điều 10. Rút tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư, chuyển Đoàn luật sư

            1. Việc rút tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư do Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư xem xét, quyết định. Thủ tục rút tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư do Điều lệ Đoàn luật sư quy định.

            2. Luật sư bị từ chối rút tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

            a) Đang trong quá trình bị xem xét kỷ luật;

            b) Đang trong thời gian chấp hành hình thức kỷ luật tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư; trong thời hạn sáu tháng kể từ ngày quyết định kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo có hiệu lực;

c) Đang trong quá trình giải quyết tranh chấp với khách hàng, luật sư hoặc tổ chức hành nghề luật sư;

            d) Đang trong quá trình giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến hoạt động hành nghề luật sư.

            3. Luật sư muốn chuyển từ Đoàn luật sư này sang Đoàn luật sư khác phải rút tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư mà mình đang là thành viên theo quy định tại khoản 1 Điều này và làm thủ tục gia nhập Đoàn luật sư mới theo quy định tại Điều 8 của Điều lệ này.

            Điều 11. Đổi, cấp lại, thu hồi Thẻ luật sư

1. Thẻ luật sư được đổi trong trường hợp bị mất giá trị sử dụng vì lý do kỹ thuật. Thẻ luật sư được cấp lại trong trường hợp bị mất thẻ hoặc thẻ bị tiêu huỷ vì nguyên nhân kỹ thuật.

2. Thẻ luật sư bị thu hồi trong các trường hợp sau đây:

a) Bị Đoàn luật sư xử lý kỷ luật bằng hình thức xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư;

b) Bị Bộ Tư pháp thu hồi Chứng chỉ hành nghề luật sư.

Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư quyết định việc thu hồi Thẻ luật sư.

3. Thủ tục đổi, cấp lại, thu hồi Thẻ luật sư được thực hiện theo hướng dẫn của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư.

            Điều 12. Trang phục của luật sư tham gia phiên tòa

            1. Trang phục của luật sư khi tham gia phiên tòa phải bảo đảm các yêu cầu trang nghiêm, lịch sự, thuận tiện và thống nhất.

2. Hội đồng luật sư toàn quốc quy định về mẫu trang phục luật sư tham gia phiên tòa sau khi tham khảo ý kiến của các Đoàn luật sư và các luật sư.

MỤC II. ĐOÀN LUẬT SƯ

            Điều 13. Tư cách thành viên Liên đoàn luật sư của Đoàn luật sư

            Đoàn luật sư là thành viên đương nhiên của Liên đoàn luật sư. Đại diện cho Đoàn luật sư trong quan hệ với Liên đoàn luật sư là Chủ nhiệm Đoàn luật sư.

            Điều 14. Quyền, nghĩa vụ của Đoàn luật sư

            Với tư cách là thành viên của Liên đoàn luật sư, Đoàn luật sư có các quyền, nghĩa vụ sau đây:

            1. Quyền của Đoàn luật sư:

            a) Đề nghị Liên đoàn luật sư bảo vệ khi quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm;

            b) Bầu cử luật sư của Đoàn luật sư tham gia Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc;

            c) Giới thiệu luật sư vào danh sách ứng cử viên bầu vào các cơ quan và các chức danh lãnh đạo của Liên đoàn luật sư;

            d) Tham gia các hoạt động của Liên đoàn luật sư; đề xuất ý kiến về việc củng cố, phát triển tổ chức, hoạt động của Liên đoàn luật sư;

            đ) Được Liên đoàn luật sư hỗ trợ khi có khó khăn trong tổ chức, hoạt động;

            e) Các quyền khác theo quy định của pháp luật và Điều lệ này.

            2. Nghĩa vụ của Đoàn luật sư:

            a) Chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, Điều lệ, các nghị quyết, quyết định của Liên đoàn luật sư;

            b) Tham gia phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật;

            c) Tham gia các hoạt động của Liên đoàn luật sư theo sự phân công của Liên đoàn;

            d) Đoàn kết, hợp tác với các Đoàn luật sư khác để thực hiện tôn chỉ, mục đích của Liên đoàn luật sư;

            đ) Các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật và Điều lệ này.

Điều 15. Đại hội luật sư của Đoàn luật sư

            1. Đại hội luật sư là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đoàn luật sư. Đại hội luật sư được triệu tập theo hình thức Đại hội toàn thể luật sư. Đối với Đoàn luật sư có từ 300 luật sư trở lên thì có thể tổ chức Đại hội đại biểu luật sư. Số lượng và thể thức lựa chọn đại biểu tham gia Đại hội đại biểu luật sư do Điều lệ Đoàn luật sư quy định.

2. Đại hội luật sư bao gồm Đại hội hàng năm và Đại hội nhiệm kỳ 5 năm. Ngoài ra Đại hội có thể được triệu tập bất thường theo đề nghị của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư, của ít nhất là một nửa số luật sư của Đoàn luật sư; hoặc theo đề nghị của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư, của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Đại hội luật sư được coi là hợp lệ nếu có ít nhất hai phần ba số thành viên của Đoàn luật sư (đối với Đại hội toàn thể luật sư) hoặc ít nhất hai phần ba số đại biểu được triệu tập (đối với Đại hội đại biểu luật sư) tham dự.

3. Đại hội luật sư nhiệm kỳ gồm những nội dung sau đây:

a) Thảo luận, thông qua báo cáo tổng kết hoạt động hành nghề của luật sư, hoạt động của Đoàn luật sư trong nhiệm kỳ và phương hướng, kế hoạch hoạt động của nhiệm kỳ tới;

b) Xem xét việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ (nếu có);

c) Bầu Ban Chủ nhiệm, Chủ nhiệm, Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư;

d) Thông qua báo cáo tài chính của nhiệm kỳ;

đ) Nội dung khác theo đề nghị của Ban Chủ nhiệm.

4. Đại hội luật sư hàng năm có những nội dung sau đây:

a) Thảo luận, thông qua báo cáo tổng kết hoạt động hành nghề của luật sư, hoạt động của Đoàn luật sư trong năm và phương hướng năm tới;

b) Bầu bổ sung thành viên Ban Chủ nhiệm, thành viên Hội đồng khen thưởng, kỷ luật (nếu có);

c) Thông qua báo cáo tài chính của năm;

d)  Nội dung khác theo đề nghị của Ban Chủ nhiệm.

5. Nghị quyết và các quyết định của Đại hội luật sư được thông qua khi có quá một phần hai số đại biểu có mặt tán thành.

6. Điều lệ Đoàn luật sư quy định chi tiết về Đại hội luật sư của Đoàn luật sư.

7. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có trách nhiệm báo cáo Liên đoàn luật sư, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi Đoàn luật sư thành lập về việc tổ chức Đại hội luật sư và kết quả của Đại hội.

8. Điều lệ Đoàn luật sư đã được Đại hội luật sư thông qua phải có ý kiến của Liên đoàn luật sư trước khi trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt.

Điều 16. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư

1. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư là cơ quan chấp hành của Đại hội luật sư, do Đại hội bầu ra với nhiệm kỳ là 5 năm.

Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm và có thể có một số thành viên khác. Số lượng Phó Chủ nhiệm, thành viên khác của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư do Đại hội luật sư quyết định căn cứ vào Điều lệ của Đoàn luật sư.

Quyết định của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư được thông qua khi có quá một phần hai thành viên của Ban Chủ nhiệm tán thành.

2. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

a) Quyết định chấp nhận hoặc từ chối việc đăng ký tập sự hành nghề luật sư, việc gia nhập Đoàn luật sư, việc rút tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư;

b) Giám sát việc tuân theo Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư;

c) Giám sát hoạt động của các tổ chức hành nghề luật sư, luật sư hành nghề với tư cách cá nhân tại địa phương;

d) Hoà giải tranh chấp có liên quan đến hành nghề giữa luật sư với luật sư, giữa luật sư với tổ chức hành nghề luật sư; giữa các tổ chức hành nghề luật sư với nhau; giữa khách hàng với luật sư; giữa khách hàng với tổ chức hành nghề luật sư;

            đ) Xem xét và quyết định kỷ luật đối với luật sư;

e) Tổ chức tổng kết, trao đổi kinh nghiệm, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn và thực hiện các biện pháp khác nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn cho luật sư;

g) Tổ chức lấy ý kiến và tập hợp ý kiến đóng góp của luật sư trong việc xây dựng chính sách, pháp luật;

h) Tổ chức, phân công luật sư của Đoàn luật sư tham gia các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, trợ giúp pháp lý miễn phí;

i) Báo cáo Liên đoàn luật sư, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về tổ chức, hoạt động của Đoàn luật sư và danh sách luật sư của Đoàn theo quy định của pháp luật và theo hướng dẫn của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư;

k) Nhiệm vụ, quyền hạn khác do Điều lệ của Đoàn luật sư quy định.

3. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có trách nhiệm gửi cho Liên đoàn luật sư, Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương nơi Đoàn luật sư thành lập nghị quyết, quyết định của Đoàn luật sư khi được yêu cầu.

4. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư bị bãi nhiệm trong các trường hợp sau đây:

a) Vi phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định của Điều lệ Đoàn luật sư, Điều lệ Liên đoàn luật sư; xâm hại lợi ích của Đoàn luật sư;

b) Thực hiện các hành vi bị pháp luật nghiêm cấm hoặc vi phạm nghiêm trọng các quy định khác của pháp luật;

c) Không còn sự tín nhiệm của ít nhất một phần hai số thành viên Đoàn luật sư.

Đại hội luật sư quyết định việc bãi nhiệm Ban chủ nhiệm Đoàn luật sư.

Điều 17. Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm, thành viên khác của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư

1. Chủ nhiệm Đoàn luật sư do Đại hội luật sư của Đoàn luật sư bầu ra trong số các luật sư đã được Đại hội bầu vào Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư. Nhiệm kỳ của Chủ nhiệm Đoàn luật sư trùng với nhiệm kỳ của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư.

Chủ nhiệm Đoàn luật sư có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

a) Đại diện và chịu trách nhiệm chung về mọi mặt hoạt động của Đoàn luật sư;

            b) Phân công và điều hành hoạt động của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư trong việc tổ chức triển khai thực hiện nghị quyết, quyết định của Đại hội luật sư;

            c) Triệu tập và chủ trì cuộc họp của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư;

            d) Nhiệm vụ, quyền hạn khác do Điều lệ Đoàn luật sư quy định.

2. Phó Chủ nhiệm Đoàn luật sư do Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư bầu ra trong số thành viên của Ban Chủ nhiệm.

3. Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm, thành viên khác của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư bị miễn nhiệm nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự;

b) Xin rút khỏi chức danh đang đảm nhiệm;

c) Vì lý do sức khỏe hoặc lý do khác mà không thể thực hiện được nhiệm vụ.

4. Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm, thành viên khác của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư bị bãi nhiệm nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây :

a) Vi phạm đặc biệt nghiêm trọng Điều lệ Đoàn luật sư, Điều lệ Liên đoàn luật sư trong khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm của mình; xâm hại lợi ích của Đoàn luật sư;

b) Vi phạm nghiêm trọng pháp luật về luật sư, hành nghề luật sư, tổ chức xã hội-nghề nghiệp của luật sư, các quy định khác của pháp luật;

c) Không còn sự tín nhiệm của ít nhất một phần hai số thành viên của Đoàn luật sư;

d) Bị xử lý kỷ luật bằng hình thức tạm đình chỉ tư cách thành viên hoặc xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư;

đ) Bị tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư;

e) Bị kết án và bản án đã có hiệu lực.

5. Đại hội luật sư quyết định việc miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm, thành viên khác của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư.

6. Điều lệ Đoàn luật sư quy định chi tiết thủ tục bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ nhiệm, Phó Chủ nhiệm, thành viên khác của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư

Điều 18. Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư

1. Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư do Đại hội luật sư bầu ra theo nhiệm kỳ của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư.

2. Hội đồng khen thưởng, kỷ luật gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch do Hội đồng bầu ra trong số các thành viên của Hội đồng và các thành viên khác. Số lượng thành viên của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật do Đại hội luật sư quyết định căn cứ Điều lệ của Đoàn luật sư.

Trình tự, thủ tục bầu Hội đồng khen thưởng, kỷ luật, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng khen thưởng, kỷ luật Đoàn luật sư do Điều lệ Đoàn luật sư quy định.

3. Hội đồng khen thưởng, kỷ luật xem xét và đề nghị Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư quyết định các hình thức khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư đối với luật sư, hoặc đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền khen thưởng luật sư, tổ chức hành nghề luật sư, Đoàn luật sư.

Hội đồng khen thưởng, kỷ luật làm việc theo nguyên tắc tập thể và quyết định theo đa số.

4. Điều lệ Đoàn luật sư quy định về việc miễn nhiệm, bãi nhiệm Hội đồng khen thưởng, kỷ luật, Chủ tịch, Phó Chủ tịch, thành viên khác của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư.

Điều 19. Cơ quan giúp việc của Đoàn luật sư

Đoàn luật sư có thể có các bộ phận chuyên môn giúp Ban Chủ nhiệm và Hội đồng khen thưởng, kỷ luật. Số lượng, hình thức tổ chức và chức năng, nhiệm vụ của các bộ phận chuyên môn do Điều lệ Đoàn luật sư quy định.

Điều 20. Tổ chức cơ sở của Đoàn luật sư

Đoàn luật sư có từ 300 luật sư trở lên thì tổ chức các đơn vị cơ sở. 

Hình thức tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị cơ sở do Điều lệ Đoàn luật sư quy định.

MỤC III. THÀNH VIÊN DANH DỰ CỦA LIÊN ĐOÀN LUẬT SƯ

            Điều 21. Điều kiện là thành viên danh dự của Liên đoàn luật sư

          Luật sư đã thôi hành nghề luật sư, cá nhân khác có thể được công nhận là thành viên danh dự của Liên đoàn luật sư nếu có công lao lớn trong sự nghiệp xây dựng, phát triển tổ chức, hoạt động luật sư ở Việt Nam, có uy tín rộng rãi trong giới luật sư Việt Nam.

Hội đồng luật sư toàn quốc quyết định việc công nhận thành viên danh dự của Liên đoàn luật sư.

Điều 22. Quyền, nghĩa vụ của thành viên danh dự của Liên đoàn luật sư

Thành viên danh dự của Liên đoàn luật sư được mời tham dự và tham gia ý kiến tại Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc; được mời tham dự cuộc họp của Hội đồng luật sư toàn quốc trong một số trường hợp cần thiết; được xét khen thưởng, tặng danh hiệu vinh dự của Liên đoàn luật sư. Thành viên danh dự không được tham gia biểu quyết, không được đề cử, ứng cử vào các cơ quan của Liên đoàn luật sư.

CHƯƠNG III

CƠ CẤU TỔ CHỨC CỦA LIÊN ĐOÀN LUẬT SƯ

Điều 23. Các cơ quan của Liên đoàn luật sư

            1. Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Liên đoàn luật sư.

            2. Hội đồng luật sư toàn quốc là cơ quan lãnh đạo của Liên đoàn luật sư giữa hai kỳ Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc.

            3. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư là cơ quan điều hành công việc của Liên đoàn giữa hai kỳ họp của Hội đồng luật sư toàn quốc.

            4. Văn phòng Liên đoàn luật sư và các Uỷ ban chuyên môn là cơ quan giúp việc của Liên đoàn luật sư.

Điều 24.  Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc

1. Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc do Hội đồng luật sư toàn quốc triệu tập 5 năm một lần. Đại hội có thể được triệu tập bất thường khi có yêu cầu của ít nhất hai phần ba số Uỷ viên Hội đồng luật sư toàn quốc, hoặc yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc được coi là hợp lệ nếu có ít nhất hai phần ba số đại biểu được triệu tập tham dự. 

2. Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

a) Thảo luận báo cáo của Hội đồng luật sư toàn quốc về kết quả thực hiện nghị quyết nhiệm kỳ qua; quyết định phương hướng hoạt động của Liên đoàn luật sư nhiệm kỳ tiếp theo;

b)      Xem xét việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ (nếu có);

          c)  Bầu Uỷ viên Hội đồng luật sư toàn quốc;

d)  Thảo luận và quyết định các vấn đề quan trọng khác theo đề nghị của Hội đồng luật sư toàn quốc hoặc của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư.

3. Nghị quyết Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc được thông qua khi được quá một phần hai số đại biểu tham dự Đại hội biểu quyết tán thành.

4. Hội đồng luật sư toàn quốc quy định cho từng kỳ Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc về thành phần tham dự Đại hội, thủ tục tiến hành Đại hội và những vấn đề khác có liên quan đến việc tổ chức Đại hội.

Điều 25. Hội đồng luật sư toàn quốc

1.      Thành phần Hội đồng luật sư toàn quốc bao gồm:

a) Các Uỷ viên đương nhiên là Chủ nhiệm các Đoàn luật sư. Trong trường hợp Chủ nhiệm Đoàn luật sư vì lý do sức khoẻ hoặc lý do khác mà không thể tham gia Hội đồng hoặc xin rút khỏi Hội đồng thì Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư cử một Phó Chủ nhiệm của Đoàn luật sư đó tham gia Hội đồng;

b) Các Uỷ viên do Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc bầu. Số lượng Uỷ viên do Đại hội bầu không quá một phần hai số lượng Uỷ viên đương nhiên của Hội đồng luật sư toàn quốc.

2. Hội đồng luật sư toàn quốc có nhiệm kỳ theo nhiệm kỳ của Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc.

3. Hội đồng luật sư toàn quốc có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

a) Ban hành Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư;

b) Quyết định những chủ trương, biện pháp nhằm thực hiện nghị quyết và các quyết định của Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc; quyết định chương trình hoạt động hàng năm của Liên đoàn luật sư;

c) Giới thiệu luật sư vào danh sách ứng cử viên bầu vào Hội đồng luật sư toàn quốc nhiệm kỳ mới;

d) Quyết định số lượng Uỷ viên Ban Thường vụ; bầu Chủ tịch, các Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký, các Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư; miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký, Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn, Uỷ viên Hội đồng luật sư toàn quốc;

đ) Quyết định việc triệu tập Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc;

e) Quy định mức phí thành viên của Liên Đoàn luật sư; thông qua báo cáo tài chính và dự toán thu chi hàng năm của Liên đoàn;

g) Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Điều lệ này hoặc do Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc giao.

3. Hội đồng luật sư toàn quốc họp thường kỳ một năm ít nhất hai lần theo triệu tập của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư. Hội đồng luật sư toàn quốc có thể họp bất thường khi có ít nhất hai phần ba số Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn hoặc một phần ba số Uỷ viên Hội đồng yêu cầu.

Các cuộc họp của Hội đồng luật sư toàn quốc được coi là hợp lệ khi có ít nhất hai phần ba số Uỷ viên Hội đồng tham gia. 

4. Nghị quyết của Hội đồng luật sư toàn quốc phải được quá một phần hai số Uỷ viên của Hội đồng có mặt tại cuộc họp biểu quyết tán thành.

5. Hội đồng luật sư toàn quốc bị bãi nhiệm nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây :

          a) Vi phạm đặc biệt nghiêm trọng Điều lệ của Liên đoàn luật sư khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Hội đồng;

b) Có hành vi xâm hại lợi ích của Liên đoàn luật sư, của giới luật sư Việt Nam, xâm phạm an ninh quốc gia, lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng;

c) Không còn sự tín nhiệm của ít nhất một phần hai các Đoàn luật sư.

Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc quyết định việc bãi nhiệm Hội đồng luật sư toàn quốc.

Điều 26. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư

1. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư có nhiệm vụ điều hành công việc của Liên đoàn giữa hai kỳ họp của Hội đồng luật sư toàn quốc.

2. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư do Hội đồng luật sư toàn quốc bầu ra trong số Uỷ viên của Hội đồng. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư gồm Chủ tịch, các Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Liên đoàn và các Uỷ viên khác. Số lượng Uỷ viên của Ban Thường vụ do Hội đồng luật sư toàn quốc quyết định và không vượt quá 21 Uỷ viên.

3. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

            a) Quy định về tổ chức, nhiệm vụ cụ thể của các cơ quan giúp việc của Liên đoàn, các đơn vị chuyên môn trực thuộc Liên đoàn;

            b) Phối hợp với Bộ Tư pháp trong việc ban hành Quy chế tập sự hành nghề luật sư, tổ chức kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư;

            c) Tổ chức giám sát việc tuân thủ Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư;

            d) Kiểm tra tổ chức, hoạt động của Đoàn luật sư; 

            đ) Hướng dẫn nội dung và tổ chức bồi dưỡng về kiến thức pháp luật, kỹ năng hành nghề; bồi dưỡng, giáo dục về chính trị, đạo đức nghề nghiệp cho luật sư;

            e) Quy định cụ thể nghĩa vụ tham gia trợ giúp pháp lý miễn phí của các luật sư; hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện quy định này;

            g) Giải quyết khiếu nại của luật sư theo quy định của Luật Luật sư và của Điều lệ này;

            h) Tổ chức tổng kết, trao đổi kinh nghiệm hành nghề luật sư và thực hiện các biện pháp khác nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụ chuyên môn cho đội ngũ luật sư trong cả nước;

            i) Tập hợp và phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng, ý kiến đóng góp của luật sư với Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam;

            k) Tổ chức để luật sư tham gia xây dựng pháp luật, nghiên cứu khoa học pháp lý, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật;

            l) Thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế của Liên đoàn luật sư;

            m) Gửi Bộ Tư pháp báo cáo về tình hình tổ chức, hoạt động của luật sư, của các Đoàn luật sư và của Liên đoàn luật sư hàng năm, các nghị quyết, quyết định của Liên đoàn luật sư Việt Nam theo quy định của pháp luật;

            n) Nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Điều lệ này hoặc do Hội đồng luật sư toàn quốc giao.

Điều 27. Chủ tịch Liên đoàn luật sư

1. Chủ tịch Liên đoàn luật sư do Hội đồng luật sư toàn quốc bầu ra trong số Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn và theo nhiệm kỳ của Hội đồng. Chủ tịch Liên đoàn luật sư là Chủ tịch Hội đồng luật sư toàn quốc. Một luật sư chỉ được bầu là Chủ tịch Liên đoàn luật sư nhiều nhất là hai nhiệm kỳ liên tiếp.  

2. Chủ tịch Liên đoàn luật sư có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

a) Đại diện và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động của Liên đoàn;

            b) Chịu trách nhiệm trước Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc, Hội đồng luật sư toàn quốc về hoạt động của Liên đoàn;

          c) Lãnh đạo, phân công việc tổ chức triển khai thực hiện nghị quyết và các quyết định của Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc, các quyết định của Hội đồng luật sư toàn quốc, của Ban Thường vụ Liên đoàn và giám sát mọi hoạt động của Liên đoàn;

            d) Triệu tập và chủ trì cuộc họp của Hội đồng luật sư toàn quốc, Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư;

            đ) Nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Điều lệ này.

            3. Phó Chủ tịch Liên đoàn luật sư do Hội đồng luật sư toàn quốc bầu ra trong số Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn. Phó Chủ tịch Liên đoàn luật sư là Phó Chủ tịch Hội đồng luật sư toàn quốc. Phó Chủ tịch Liên đoàn luật sư phụ trách các lĩnh vực công tác theo sự phân công của Ban Thường vụ Liên đoàn và chịu trách nhiệm trước Chủ tịch và Ban Thường vụ về các lĩnh vực công tác được giao.

Số lượng Phó Chủ tịch Liên đoàn luật sư do Hội đồng luật sư toàn quốc quyết định.

            Điều 28. Tổng Thư ký Liên đoàn luật sư

          1. Tổng Thư ký Liên đoàn luật sư do Hội đồng luật sư toàn quốc bầu ra trong số Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn. Tổng Thư ký có thể do một Phó Chủ tịch Liên đoàn kiêm nhiệm theo quyết định của Hội đồng luật sư toàn quốc. Tổng Thư ký chịu trách nhiệm trước Hội đồng luật sư toàn quốc, Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư, Chủ tịch Liên đoàn luật sư và trước pháp luật về việc điều hành hoạt động của các cơ quan giúp việc của Liên đoàn.

          2. Tổng Thư ký có các nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

            a) Là người phát ngôn chính thức của Liên đoàn luật sư;

            b) Điều hành sự phối hợp giữa các cơ quan giúp việc của Liên đoàn luật sư trong việc triển khai các hoạt động của Liên đoàn;

            c) Tổ chức thực hiện các Nghị quyết, quyết định của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư;

d) Chỉ đạo hoạt động của Văn phòng Liên đoàn luật sư;

đ) Được ủy quyền chủ tài khoản của Liên đoàn;

e) Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Điều lệ Liên đoàn luật sư.

3. Phó Tổng Thư ký Liên đoàn luật sư do Chủ tịch Liên đoàn bổ nhiệm theo đề nghị của Tổng Thư ký.

            Điều 29. Miễn nhiệm, bãi nhiệm các chức danh lãnh đạo của Liên đoàn luật sư

1. Ủy viên Hội đồng luật sư toàn quốc, Ủy viên Ban Thường vụ, Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Liên đoàn luật sư bị miễn nhiệm trong các trường hợp sau đây:

a) Mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự;

b) Xin rút khỏi chức danh mà mình đang đảm nhiệm;

c) Vì lý do sức khỏe hoặc lý do khác mà không thể thực hiện được nhiệm vụ.

Hội đồng luật sư toàn quốc quyết định việc miễn nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký, Uỷ viên Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư, Uỷ viên Hội đồng luật sư toàn quốc.

2. Uỷ viên Hội đồng luật sư toàn quốc, Uỷ viên Ban Thường vụ, Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Liên đoàn luật sư bị bãi nhiệm nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Vi phạm đặc biệt nghiêm trọng Điều lệ Liên đoàn luật sư khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình; xâm hại lợi ích của Liên đoàn luật sư;

b) Vi phạm nghiêm trọng pháp luật về luật sư, hành nghề luật sư, tổ chức xã hội-nghề nghiệp của luật sư, các quy định khác của pháp luật;

c) Không còn có sự tín nhiệm của ít nhất một phần hai các Đoàn luật sư;

d) Bị xử lý kỷ luật bằng hình thức tạm đình chỉ tư cách thành viên hoặc xóa tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư;

đ) Bị tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư;

e) Bị kết án và bản án đã có hiệu lực pháp luật.

 Hội đồng luật sư toàn quốc quyết định việc bãi nhiệm Ủy viên Hội đồng luật sư toàn quốc, Uỷ viên Ban Thường vụ, Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Liên đoàn luật sư.

   Điều 30. Văn phòng Liên đoàn luật sư

1. Văn phòng Liên đoàn luật sư là cơ quan giúp việc của Liên đoàn. Văn phòng Liên đoàn luật sư có Chánh Văn phòng do Chủ tịch Liên đoàn bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm theo đề nghị của Tổng Thư ký.

2. Nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Văn phòng Liên đoàn luật sư do Ban Thường vụ Liên đoàn quy định.

            Điều 31. Các Uỷ ban của Liên đoàn luật sư

1. Các Uỷ ban của Liên đoàn luật sư gồm có:

a) Uỷ ban bảo vệ quyền lợi luật sư;

b) Uỷ ban giám sát đạo đức nghề nghiệp, khen thưởng, kỷ luật;

c) Uỷ ban đào tạo, bồi dưỡng và xây dựng, phổ biến pháp luật;

d) Uỷ ban hợp tác quốc tế;

đ) Các uỷ ban khác do Hội đồng luật sư toàn quốc quyết định.

2. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư quyết định thành lập, quy định cụ thể về cơ cấu, tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của các Uỷ ban của Liên đoàn.

CHƯƠNG IV

TÀI CHÍNH

            Điều 32. Chế độ tài chính

            Liên đoàn luật sư Việt Nam hoạt động theo nguyên tắc tự trang trải bằng nguồn thu từ phí thành viên và các nguồn thu hợp pháp khác.

            Điều 33. Thu, chi tài chính

            1. Nguồn thu tài chính của Liên đoàn luật sư gồm có:

            a) Phí thành viên;

            b) Các khoản thu từ hoạt động của Liên đoàn;

c) Các khoản hỗ trợ của Nhà nước, tài trợ của cá nhân, tổ chức trong nước và ngoài nước;

d) Các khoản thu hợp pháp khác.

            2. Các khoản chi của Liên đoàn luật sư gồm có:

a) Chi hoạt động thường xuyên của Ban Thường vụ, các Uỷ ban chuyên môn và Văn phòng;

b) Chi hoạt động nghiên cứu, thông tin, tuyên truyền, xuất bản;

            c) Chi xây dựng cơ sở hạ tầng, mua trang thiết bị làm việc; bảo trì, sửa chữa cơ sở vật chất, trang thiết bị;

d) Chi lương, phụ cấp cho các chức danh lãnh đạo, quản lý và các nhân viên trong bộ máy của Liên đoàn; chi khen thưởng;

đ) Chi hoạt động quan hệ quốc tế;

e) Chi tổ chức Đại hội, các hội nghị;

g) Chi thuê trụ sở (nếu có);

h) Các khoản chi hợp lý khác.

            Việc chi tiêu của Liên đoàn phải đảm bảo nguyên tắc chi đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả, đúng quy định của pháp luật về tài chính.

Điều 34. Phí đăng ký tập sự hành nghề luật sư, phí gia nhập Đoàn luật sư, phí thành viên Đoàn luật sư, Liên đoàn luật sư

1. Khi đăng ký tập sự hành nghề luật sư, người tập sự hành nghề nộp một khoản phí cho Đoàn luật sư. Mức phí đăng ký tập sự hành nghề luật sư do Đại hội luật sư của Đoàn luật sư quy định.

2. Người được chấp nhận gia nhập Đoàn luật sư phải nộp một khoản phí cho Đoàn luật sư. Mức phí, các trường hợp được miễn, giảm phí gia nhập Đoàn luật sư do Đại hội luật sư của Đoàn luật sư quy định.

3. Luật sư phải đóng phí thành viên Đoàn luật sư. Mức phí thành viên Đoàn luật sư do Đại hội luật sư của Đoàn luật sư quy định.

4. Luật sư nộp phí thành viên Liên đoàn luật sư theo mức thống nhất do Hội đồng luật sư toàn quốc quy định. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có trách nhiệm thu phí thành viên Liên đoàn của các luật sư trong Đoàn và nộp đủ cho Liên đoàn theo thời hạn do Hội đồng luật sư toàn quốc quy định.

Điều 35. Quản lý tài chính, tài sản khác của Liên đoàn luật sư

1. Việc quản lý, sử dụng tài chính, tài sản khác của Liên đoàn luật sư được thực hiện theo quy định của pháp luật, các quy định cụ thể của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư.

            2. Hàng năm, Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư báo cáo Hội đồng luật sư toàn quốc tại kỳ họp của Hội đồng về tình hình tài chính của Liên đoàn luật sư năm trước và kế hoạch tài chính của Liên đoàn trong năm tới.

            Hội đồng luật sư toàn quốc phê duyệt ngân sách tài chính theo báo cáo của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư.

CHƯƠNG V

KHEN THƯỞNG, KỶ LUẬT, GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO

Điều 36. Khen thưởng

            1. Đoàn luật sư, tổ chức hành nghề luật sư, luật sư và các tổ chức, cá nhân khác có thành tích xuất sắc trong hoạt động luật sư, đối với sự nghiệp phát triển tổ chức, hoạt động luật sư thì được Liên đoàn luật sư khen thưởng, tặng danh hiệu vinh dự, hoặc đề nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền khen thưởng theo quy định của Luật Thi đua, khen thưởng.

            2. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư quy định cụ thể về hình thức, đối tượng, tiêu chuẩn, thủ tục khen thưởng.

            Điều 37. Kỷ luật đối với luật sư

1. Luật sư có hành vi vi phạm quy định của Luật Luật sư, Điều lệ Liên đoàn luật sư, Điều lệ Đoàn luật sư, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp luật sư và các quy định khác của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật bằng một trong các hình thức sau đây:

a) Khiển trách;

b) Cảnh cáo;

c) Tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư từ 6 tháng đến 24 tháng;

d) Xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư.

2. Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư có thẩm quyền xử lý kỷ luật bằng các hình thức quy định tại khoản 1 Điều này theo đề nghị của Hội đồng khen thưởng, kỷ luật của Đoàn luật sư.

3. Luật sư thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị xử lý kỷ luật bằng hình thức xoá tên khỏi danh sách luật sư của Đoàn luật sư:

a) Bị tước quyền sử dụng Chứng chỉ hành nghề luật sư;

b) Bị kết án và bản án đã có hiệu lực pháp luật;

c) Vi phạm nghiêm trọng Điều lệ Liên đoàn luật sư, Điều lệ Đoàn luật sư, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư;

d) Đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức tạm đình chỉ tư cách thành viên Đoàn luật sư mà trong thời hạn môt năm kể từ ngày chấp hành xong quyết định kỷ luật, lại có hành vi vi phạm đến mức có thể bị xem xét xử lý kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo trở lên;

đ) Sáu tháng liên tục không đóng phí thành viên Liên đoàn luật sư, phí thành viên Đoàn luật sư mà không có lý do chính đáng.

4. Hội đồng khen thưởng, kỷ luật xem xét, kết luận, đề xuất hình thức kỷ luật và đề nghị Ban chủ nhiệm Đoàn luật sư quyết định.

5. Điều lệ Đoàn luật sư quy định thủ tục xem xét và quyết định kỷ luật đối với luật sư theo hướng dẫn của Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư.  

Điều 38. Khiếu nại quyết định kỷ luật luật sư

1. Luật sư có quyền khiếu nại quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư đối với mình.

Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư. Khi giải quyết khiếu nại, Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư có quyền giữ nguyên, sửa đổi hoặc huỷ bỏ quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư; trong trường hợp sửa đổi hoặc huỷ bỏ quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư, Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư có quyền quyết định hình thức kỷ luật khác nhẹ hơn so với hình thức kỷ luật do Ban chủ nhiệm Đoàn luật sư đã quyết định; nếu muốn áp dụng hình thức kỷ luật nặng hơn thì Ban Thường vụ phải báo cáo Hội đồng luật sư toàn quốc xem xét, quyết định.

2. Hội đồng luật sư toàn quốc quy định thủ tục giải quyết khiếu nại kỷ luật luật sư.

3. Trong trường hợp phát hiện việc xem xét và quyết định kỷ luật luật sư của Đoàn luật sư vi phạm quy định của Luật Luật sư, Điều lệ Liên đoàn luật sư, Điều lệ Đoàn luật sư hoặc không đảm bảo tính khách quan, minh bạch, công bằng thì Ban Thường vụ Liên đoàn có quyền đình chỉ thi hành quyết định kỷ luật của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư và yêu cầu Hội đồng khen thưởng, kỷ luật, Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư tiến hành các thủ tục xem xét lại việc kỷ luật đối với luật sư đó. Trong trường hợp quyết định kỷ luật lần thứ hai của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư không thỏa đáng thì Ban Thường vụ Liên đoàn có quyền quyết định hình thức kỷ luật khác nhẹ hơn so với hình thức kỷ luật do Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư đã quyết định; nếu muốn áp dụng hình thức kỷ luật nặng hơn thì Ban Thường vụ phải báo cáo Hội đồng luật sư toàn quốc xem xét, quyết định.    

Điều 39. Khiếu nại quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư, các cơ quan của Liên đoàn luật sư

            1. Cá nhân, tổ chức có quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư, các cơ quan của Liên đoàn luật sư khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành vi đó là xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

2. Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm Đoàn luật sư, các cơ quan của Liên đoàn luật sư.

           3. Hội đồng luật sư toàn quốc quy định thủ tục giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm  Đoàn luật sư, các cơ quan của Liên đoàn luật sư. 

Điều 40. Tố cáo

1. Cá nhân có quyền tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền, Liên đoàn luật sư, Đoàn luật sư về các hành vi vi phạm quy định của Luật Luật sư và quy định của Điều lệ này.

2. Việc giải quyết tố cáo tuân theo quy định của pháp luật về tố cáo.

CHƯƠNG VI

QUAN HỆ GIỮA LIÊN ĐOÀN LUẬT SƯ VỚI

CƠ QUAN NHÀ NƯỚC VÀ CÁC TỔ CHỨC KHÁC

Điều 41. Quan hệ giữa Liên đoàn luật sư với Bộ Tư pháp

Liên đoàn luật sư phối hợp với Bộ Tư pháp trong công tác quản lý luật sư và hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư và Điều lệ này trên cơ sở bảo đảm nguyên tắc kết hợp quản lý nhà nước với phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư, nhằm mục tiêu phát triển, nâng cao chất lượng của đội ngũ luật sư, chất lượng dịch vụ pháp lý của luật sư, bảo đảm việc tuân theo pháp luật, Quy tắc đạo đức và ứng xử nghề nghiệp của luật sư.

Điều 42. Quan hệ của Liên đoàn luật sư với các cơ quan tiến hành tố tụng

Liên đoàn luật sư phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc tạo điều kiện bảo đảm quyền, nghĩa vụ của luật sư khi tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật.

Điều 43. Quan hệ giữa Liên đoàn luật sư với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Liên đoàn luật sư Việt Nam là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, có nghĩa vụ, quyền lợi theo quy định của Điều lệ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Điều 44. Quan hệ giữa Liên đoàn luật sư với Hội luật gia Việt Nam, các cơ quan, tổ chức khác

           Liên đoàn luật sư phối hợp chặt chẽ với Hội luật gia Việt Nam, các cơ quan, tổ chức khác về những vấn đề liên quan đến tổ chức, hoạt động luật sư nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của Liên đoàn luật sư, Đoàn luật sư, tổ chức hành nghề luật sư và việc hành nghề của các luật sư; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các luật sư và tổ chức luật sư.

 

 

CHƯƠNG VII

ĐIỀU KHOẢN THI HÀNH

Về hiệu lực thi hành

Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam gồm 7 chương 46 điều đã được Đại hội Đại biểu luật sư toàn quốc lần thứ I thông qua ngày 10 tháng 5 năm 2009 và có hiệu lực thi hành theo Quyết định phê duyệt của Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

Trường hợp có sự thay đổi của pháp luật làm cho Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam trái với quy định của pháp luật thì thực hiện theo quy định của pháp luật.

Căn cứ Luật Luật sư, Điều lệ Liên đoàn luật sư Việt Nam, Đoàn luật sư các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành Điều lệ của Đoàn mình. Điều lệ Đoàn luật sư cụ thể hóa các quy định của Điều lệ Liên đoàn luật sư về những vấn đề có liên quan đến tổ chức, hoạt động của Đoàn luật sư và không được trái với quy định của Điều lệ Liên đoàn luật sư.

Về sửa đổi, bổ sung Điều lệ Liên đoàn luật sư

Chỉ có Đại hội đại biểu luật sư toàn quốc mới có quyền sửa đổi, bổ sung Điều lệ Liên đoàn luật sư. Việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ phải được ít nhất hai phần ba số đại biểu tham dự Đại hội biểu quyết tán thành.

Ban Thường vụ Liên đoàn luật sư có trách nhiệm hướng dẫn và giám sát việc thực hiện Điều lệ này./.